Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 69

विवाहं तत्र कुर्वंतो मिलितास्ते द्विजोत्तमाः । कोटिकन्याकुलं तत्र एकत्रासीन्महोत्सवे । धर्मारण्ये महाप्राज्ञ सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

vivāhaṃ tatra kurvaṃto militāste dvijottamāḥ | koṭikanyākulaṃ tatra ekatrāsīnmahotsave | dharmāraṇye mahāprājña satyaṃ satyaṃ vadāmyaham

Tatkala para dvijottama berhimpun di sana untuk melangsungkan upacara perkahwinan, pada mahotsava di Dharmāraṇya, di satu tempat terdapat himpunan anak dara berjumlah koṭi. Wahai mahāprājña, aku berkata benar—benar belaka.

विवाहम्marriage ceremony
विवाहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविवाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्म
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेश-अव्ययम् (locative adverb: there)
कुर्वन्तःdoing/performing
कुर्वन्तः:
Karta (Agent-participle/कर्ता)
TypeVerb
Root√कृ (धातु) + शतृ-प्रत्यय (वर्तमान कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कर्तरि कृदन्तः; पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; 'ते द्विजोत्तमाः' इत्यस्य विशेषणम्
मिलिताःassembled
मिलिताः:
Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमिलित (कृदन्त; √मिल्/√मिल् (धातु) क्त)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; 'ते द्विजोत्तमाः' इत्यस्य विशेषणम्
तेthose
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
द्विजोत्तमाःbest of the twice-born (Brahmins)
द्विजोत्तमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज-उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
कोटिकन्याकुलम्crowded with crores of maidens
कोटिकन्याकुलम्:
Karta (Predicate qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकोटि-कन्या-आकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्—(अभिप्रेतम्) 'महोत्सवः/समागमः'
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेश-अव्ययम्
एकत्रin one place/together
एकत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootएकत्र (अव्यय)
Formदेश-अव्ययम् (together/in one place)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
महोत्सवेat the great festival
महोत्सवे:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा-उत्सव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; सन्दर्भाधिकरणम्
धर्मारण्येin Dharmāraṇya
धर्मारण्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधर्म-अरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
महाप्राज्ञO greatly wise one
महाप्राज्ञ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा-प्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karma (Manner/कर्मवत्)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्रियाविशेषणवत् (accusative of manner/emphasis)
सत्यम्truly
सत्यम्:
Karma (Manner/कर्मवत्)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; पुनरुक्ति-बलम् (emphatic repetition)
वदामिI say
वदामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वद् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), उत्तम-पुरुषः (1st), एकवचनम्, परस्मैपदम्
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उत्तमपुरुष-सर्वनाम

Sūta (Lomaharṣaṇa) [deduced; emphatic ‘satyaṃ satyaṃ vadāmyaham’ is typical narrator emphasis]

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Listener: mahāprajña (addressed) / Bhārata-context

Scene: A panoramic festival scene in Dharmāraṇya: rows of marriage pavilions, priests chanting, lamps and banners, and an immense assembly of maidens and families; the narrator’s emphatic ‘truth, truth’ frames the spectacle.

D
Dharmāraṇya
D
dvijottamāḥ (brāhmaṇas)
M
mahotsava (great festival)

FAQs

The tīrtha’s greatness is shown through extraordinary auspicious gatherings, where dharmic sacraments flourish on a vast scale.

Dharmāraṇya, depicted as a place capable of hosting immense sacred assemblies and rites.

Vivāha-saṃskāra (marriage sacrament) is explicitly mentioned as being performed there during a mahotsava.