Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 91

Devanagari script

तल्लिंगं स्थापयामास गोकर्णे गणनायकः । इन्द्रो ब्रह्मा मुकुन्दश्च विश्वेदेवा मरुद्गणाः

Transliteration

talliṃgaṃ sthāpayāmāsa gokarṇe gaṇanāyakaḥ | indro brahmā mukundaśca viśvedevā marudgaṇāḥ

Translation

Liṅga itu didirikan di Gokarṇa oleh ketua gaṇa Śiva. Dan Indra, Brahmā, Mukunda (Viṣṇu), para Viśvedeva serta rombongan Marut turut hadir dengan penuh bhakti dan penghormatan.

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘that’ (referring to the liṅga)

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• तल्लिङ्गम्: that liṅga
• तल्लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: सन्धि-समासवत् प्रयोगः: ‘तत् लिङ्गम्’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• स्थापयामास: established
• स्थापयामास: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative): ‘स्थापितवान्/caused to be established’

• गोकर्णे: in Gokarṇa
• गोकर्णे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गोकर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• गण: gaṇa (attendant group)
• गण: —
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (समासाङ्ग); ‘group/gaṇa’

• नायकः: leader
• नायकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नायक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘leader’

• गणनायकः: leader of the gaṇas
• गणनायकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गण + नायक (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष: ‘गणानां नायकः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Karta (Listed subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Listed subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मुकुन्दः: Mukunda (Viṣṇu)
• मुकुन्दः: Karta (Listed subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुकुन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction): ‘and’

• विश्वेदेवाः: the Viśvedevas
• विश्वेदेवाः: Karta (Listed subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्वे + देव (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय: ‘विश्वे देवाः’ (a class of gods); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• मरुत्: Maruts
• मरुत्: —
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (समासाङ्ग); ‘Marut’

• गणाः: groups
• गणाः: Karta (Listed subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• मरुद्गणाः: groups of Maruts
• मरुद्गणाः: Karta (Listed subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मरुत् + गण (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष: ‘मरुतां गणाः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Unknown (narrative voice not identifiable from the isolated verse; likely Purāṇic narrator within Brahmottarakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gokarṇa Mahābaleśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A grand consecration scene: a gaṇa-nāyaka installs the liṅga at Gokarṇa; Indra, Brahmā, Viṣṇu (Mukunda), Viśvedevās, and Maruts assemble in the sky and temple courtyard, showering flowers in reverence.

Characters & Entities

• Liṅga
• Gokarṇa
• Gaṇanāyaka
• Indra
• Brahmā
• Mukunda (Viṣṇu)
• Viśvedevās
• Maruts

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The sanctity of a tīrtha is reinforced through liṅga-pratiṣṭhā and the endorsement of divine assemblies, establishing it as a major Śaiva pilgrimage center.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gokarṇa, as the place of liṅga installation and deva veneration.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-sthāpanā/pratiṣṭhā (installation/establishment of the liṅga) is explicitly mentioned.