Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 45

Devanagari script

उकारो दक्षिणाग्निश्च नभः सत्त्वं यजुस्तथा । मध्यंदिनं च सवनमिच्छाशक्त्यंतरात्मकौ

Transliteration

ukāro dakṣiṇāgniśca nabhaḥ sattvaṃ yajustathā | madhyaṃdinaṃ ca savanamicchāśaktyaṃtarātmakau

Translation

‘U’ (ukāra), api Dakṣiṇāgni, nabhas iaitu ruang pertengahan, sattva, dan Yajurveda; serta savana tengah hari—semuanya berhakikat sebagai kuasa kehendak batin (icchā-śakti).

Word by Word

• उकारः: the letter 'u'
• उकारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• दक्षिणाग्निः: Dakṣiṇāgni (southern fire)
• दक्षिणाग्निः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दक्षिणस्य अग्निः)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• नभः: sky
• नभः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नभस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• सत्त्वम्: sattva (purity)
• सत्त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• यजुः: Yajus (Yajurveda)
• यजुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यजुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• मध्यंदिनम्: midday
• मध्यंदिनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक) + दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दिनस्य मध्यः)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• सवनम्: savana (pressing/rite)
• सवनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• इच्छाशक्ति-अन्तरात्मकौ: the two having inner nature as will-power (and inner self)
• इच्छाशक्ति-अन्तरात्मकौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: इच्छा (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक) + आत्मक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; बहुपद-तत्पुरुषः: (इच्छाशक्तिः) + (अन्तरात्मकौ = अन्तरात्मानौ/अन्तरात्म-स्वरूपौ)

Speaker

Śrī Rudra (Śiva)

Visual Art Cues

Scene: Midday brightness: second rekhā emphasized; symbols include Ukāra glyph, Dakṣiṇāgni altar to the south, a sky-band (nabhas), a white sattva aura, and a Yajurveda text; a figure embodying icchā-śakti as a luminous inner flame at the heart.

Characters & Entities

• Ukāra
• Dakṣiṇāgni
• Nabhas
• Sattva
• Yajurveda
• Madhyandina-savana
• Icchāśakti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śaiva markings encode inner discipline: will-power (icchāśakti) is linked with clarity (sattva) and Vedic order in daily practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse presents symbolic correspondences for Tripuṇḍra contemplation.

What ritualistic prescription is mentioned?

Contemplate the listed correspondences (ukāra, Dakṣiṇāgni, nabhas, sattva, Yajurveda, midday savana) as aspects of icchāśakti while wearing Tripuṇḍra.