Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

Devanagari script

तालमेघभयात्पार्थ रविरुद्राः सवासवाः । यमः स्कन्दो जलेशोऽग्निर्वायुर्देवो धनेश्वरः

Transliteration

tālameghabhayātpārtha ravirudrāḥ savāsavāḥ | yamaḥ skando jaleśo'gnirvāyurdevo dhaneśvaraḥ

Translation

Wahai Pārtha, kerana takut akan Tāla-megha, Surya, para Rudra bersama Indra, Yama, Skanda, Varuṇa penguasa air, Agni, Vāyu, dan Kubera penguasa kekayaan—semuanya…

Word by Word

• तालमेघभयात्: from fear of Tālamegha
• तालमेघभयात्: Hetu/Apadana (Cause expressed by Ablative)
• Type: Noun
• Root: तालमेघ-भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; समासः तत्पुरुष (तालमेघस्य भयम्)

• पार्थ: O Pārtha
• पार्थ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पार्थ (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; पुंलिङ्ग

• रविः: the Sun
• रविः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रवि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• रुद्राः: the Rudras
• रुद्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सवासवाः: together with Indra (Vāsava)
• सवासवाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स-वासव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अव्ययीभाव-समास (वासवैः सह / वासवसहिताः)

• यमः: Yama
• यमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्कन्दः: Skanda
• स्कन्दः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• जलेशः: lord of waters (Varuṇa)
• जलेशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जल-ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुष (जलस्य ईशः)

• अग्निः: Agni
• अग्निः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वायुः: Vāyu
• वायुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• देवः: the god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• धनेश्वरः: lord of wealth (Kubera)
• धनेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धन-ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुष (धनस्य ईश्वरः)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā Khaṇḍa secret tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: A grand tableau of devas recoiling in fear of Tāla-megha: Sūrya radiant yet anxious, Rudras stern, Indra with displaced regalia, Yama dark and composed, Skanda youthful warrior, Varuṇa with noose, Agni aflame, Vāyu in motion, Kubera with jewels—collective alarm.

Characters & Entities

• Tāla-megha
• Pārtha (Arjuna-epithet used for Yudhiṣṭhira address in some tellings)
• Ravi (Sūrya)
• Rudras
• Indra (Vāsava)
• Yama
• Skanda
• Varuṇa
• Agni
• Vāyu
• Kubera

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even divine powers appear vulnerable when dharma is overturned, emphasizing the need for ultimate divine restoration and refuge.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sets the crisis that precedes the revelation of Cakratīrtha’s greatness on the Revā.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.