Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 68

क्षीरोदां नर्मदां मत्वा अनन्तभुजगोपरि । लक्ष्म्या समन्वितः कृष्णो निलीनश्चोत्तरे तटे

kṣīrodāṃ narmadāṃ matvā anantabhujagopari | lakṣmyā samanvitaḥ kṛṣṇo nilīnaścottare taṭe

Menganggap Narmadā bagaikan Samudra Susu, Kṛṣṇa—bersama Lakṣmī—berbaring di atas Ananta sang ular, lalu bersembunyi di tebing utara.

क्षीरोदाम्(as) Kṣīrodā (the Milky Ocean)
क्षीरोदाम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeNoun
Rootक्षीरोदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नर्मदाम् इत्यस्य विशेषण (as 'Kṣīrodā')
नर्मदाम्the Narmadā
नर्मदाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनर्मदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मत्वाhaving regarded (as)
मत्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootमन् (धातु) → मत्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव — 'having considered/knowing'
अनन्तभुजगAnanta the serpent (Śeṣa)
अनन्तभुजग:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअनन्त + भुजग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-समर्थे उपरि-योगे (locative sense via उपरि), एकवचन; समासः—कर्मधारय (अनन्तः भुजगः)
उपरिupon
उपरि:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
Formअव्यय, उपरि-निपात (preposition/adverb)
लक्ष्म्याwith Lakṣmī
लक्ष्म्या:
Sahakari (Accompaniment/सहकारि)
TypeNoun
Rootलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
समन्वितःaccompanied, endowed
समन्वितः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + अन्वि/अन्वि (धातु) → समन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying कृष्णः)
कृष्णःKṛṣṇa
कृष्णः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
निलीनःhid, lay concealed
निलीनः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + ली (धातु) → निलीन (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि-भावे — 'having hidden/settled'
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
उत्तरेon the northern
उत्तरे:
Adhikaraṇa (Location-qualifier/अधिकरण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying तटे)
तटेbank
तटे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

Narrator (contextual Purāṇic narrator, likely Sūta/Skanda framework within Revā Khaṇḍa)

Tirtha: Revā (Narmadā) – Uttara-taṭa

Type: ghat

Scene: On the quiet northern bank of the Narmadā, the river gleams like milk; Kṛṣṇa with Lakṣmī reclines upon Ananta-Śeṣa, partially concealed—divine repose amid riverine serenity.

N
Narmadā
K
Kṛṣṇa
L
Lakṣmī
A
Ananta (Śeṣa)
K
Kṣīroda (Milk Ocean)

FAQs

A tīrtha becomes a living Vaikuṇṭha through divine presence; seeing the Narmadā as the Milk-Ocean elevates her as supremely purifying.

The northern bank of the Narmadā (Revā) is singled out, portrayed with Vaikuṇṭha imagery (Lakṣmī–Nārāyaṇa and Ananta).

No direct prescription; the verse implicitly encourages darśana and reverent pilgrimage to the Narmadā’s northern bank.