Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

मार्कण्डेय उवाच । शम्भुना रेतसा राजंस्तर्पितो हव्यवाहनः । प्राप्तसौख्येन रौद्रेण गौर्याक्रीडनचेतसा

mārkaṇḍeya uvāca | śambhunā retasā rājaṃstarpito havyavāhanaḥ | prāptasaukhyena raudreṇa gauryākrīḍanacetasā

Mārkaṇḍeya bersabda: Wahai raja, Havyavāhana (Agni) dipuaskan oleh retas Śambhu. Dan dengan teja raudra itu—yang lahir daripada kegembiraan Śiva ketika berkrida bersama Gaurī—baginda memperoleh kesaktian yang menakjubkan.

mārkaṇḍeyaḥMārkaṇḍeya
mārkaṇḍeyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmārkaṇḍeya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच् धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
śambhunāby Śambhu (Śiva)
śambhunā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootśambhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
retasāwith semen
retasā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootretas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
rājanO king
rājan:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
tarpitaḥwas satisfied
tarpitaḥ:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√tṛp (तृप् धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘was satisfied’
havyavāhanaḥHavyavāhana (Agni)
havyavāhanaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roothavyavāha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; अग्निवाचक
prāptasaukhyenawith attained happiness
prāptasaukhyena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootprāpta (√āp + kta) + saukhya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; समासः—प्राप्तं सौख्यम् यस्य/येन (कर्मधारय/तत्पुरुषप्रायः); भावे तृतीया—‘with attained happiness’
raudreṇafierce/terrible
raudreṇa:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootraudra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; विशेषणम् (cetasā इत्यस्य/भावस्य)
gauryāwith Gaurī
gauryā:
Sambandha (Association/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootgaurī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
akrīḍanaplay/sporting
akrīḍana:
Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootā-√krīḍ (क्रीड् धातु) + lyuṭ (ल्युट्) → krīḍana (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त-नाम (action noun), नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक; समासे पूर्वपद
cetasāwith a mind intent on sporting with Gaurī
cetasā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootcetas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; समासः—गौर्याः आक्रīḍनं चेतः यस्य/येन (षष्ठी-तत्पुरुष)

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Piṅgaleśvara (etiology)

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: A mythic tableau: Śiva (Śambhu) and Gaurī in sportive delight; Agni (Havyavāhana) receives and is 'tarpita' (satiated/empowered) by Śiva’s tejas; the energy is depicted as a radiant, fierce aura transitioning toward Agni.

M
Mārkaṇḍeya
Ś
Śambhu (Śiva)
R
Rudra
G
Gaurī (Pārvatī)
H
Havyavāhana (Agni)

FAQs

Divine tejas (sacred power) is portrayed as transformative—capable of sanctifying deities and, by extension, places connected to the event.

The verse supplies the mythic prelude that leads to Piṅgaleśvara’s establishment at Piṅgalāvarta.

None; it is narrative theology explaining how Agni became empowered to establish the liṅga.