Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 55
Devanagari script
भृत्य उवाच । कस्मात्त्वं शोचसे नाथ पूर्वोपात्तं शुभाशुभम् । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य राजा वचनमब्रवीत्
Transliteration
bhṛtya uvāca | kasmāttvaṃ śocase nātha pūrvopāttaṃ śubhāśubham | ityākarṇya vacastasya rājā vacanamabravīt
Translation
Hamba itu berkata: “Wahai tuanku, mengapa tuanku bersedih atas baik dan buruk yang telah diperoleh pada masa lampau?” Mendengar kata-katanya, raja pun menjawab.
Word by Word
भृत्यःthe servant
भृत्यः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootभृत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
कस्मात्from what cause? why?
कस्मात्:
Hetu/Apadana (Reason/Source)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम
शोचसेyou grieve
शोचसे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशुच् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपदम्
नाथO lord/master
नाथ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन
पूर्वोपात्तम्previously obtained
पूर्वोपात्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपूर्व-उपात्त (प्रातिपदिक; पूर्व + उपात्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुष-समास (पूर्वं उपात्तम् = previously acquired)
शुभाशुभम्good and bad (fortune/deeds)
शुभाशुभम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशुभ-अशुभ (प्रातिपदिक; शुभ + अशुभ)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्व-समास (शुभं च अशुभं च)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्ति-निपात
आकर्ण्यhaving heard
आकर्ण्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootआ + कर्ण् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (absolutive), ‘श्रुत्वा’ अर्थे
वचःthe words
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तस्यof him (the servant)
तस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वचनम्a speech, words
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अब्रवीत्said, spoke
अब्रवीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
Speaker
Bhṛtya (servant), then narrator indicates the king will speak next
Characters & Entities
B
bhṛtya (servant)K
Kaṇva (king)K
karma (implied: śubhāśubha)FAQs
Grief is eased by remembering karma’s continuity: present circumstances arise from previously accumulated merit and demerit.
Not directly; the verse focuses on karmic reflection within the ongoing Revā-khaṇḍa tīrtha narrative.
None; it is counsel about karmic acceptance, anticipating the king’s next response.