Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 103

Devanagari script

सर्वदेवमया गावः सर्वे देवास्तदात्मकाः । शृङ्गाग्रेषु महीपाल शक्रो वसति नित्यशः

Transliteration

sarvadevamayā gāvaḥ sarve devāstadātmakāḥ | śṛṅgāgreṣu mahīpāla śakro vasati nityaśaḥ

Translation

Lembu-lembu itu meresapi segala dewa; semua dewa bersemayam sebagai jelmaan di dalamnya. Wahai pelindung bumi, pada hujung tanduknya Śakra (Indra) bersemayam untuk selama-lamanya.

Word by Word

• सर्वदेवमयाः: consisting of all gods
• सर्वदेवमयाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-देव-मय (प्रातिपदिक; सर्व + देव + मय)
• Form: विशेषणम्; स्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; ‘गावः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• गावः: cows
• गावः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषणम्; पुल्लिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; ‘देवाः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• देवाः: gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्

• तदात्मकाः: of that nature / having that essence
• तदात्मकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तद्-आत्मक (प्रातिपदिक; तद् + आत्मक)
• Form: विशेषणम्; पुल्लिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; ‘देवाः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• शृङ्गाग्रेषु: on the tips of the horns
• शृङ्गाग्रेषु: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शृङ्ग-अग्र (प्रातिपदिक; शृङ्ग + अग्र)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी (7th) बहुवचनम्; अधिकरणम्

• महीपाल: O king (protector of the earth)
• महीपाल: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मही-पाल (प्रातिपदिक; मही + पाल)
• Form: पुल्लिङ्गे सम्बोधन (8th) एकवचनम्

• शक्रः: Indra (Śakra)
• शक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्

• वसति: dwells
• वसति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present); प्रथमपुरुषः (3rd person); एकवचनम्

• नित्यशः: always
• नित्यशः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्यशस् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)

Speaker

Mārkaṇḍeya (section context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha sphere (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: māhīpāla / nṛpa (king addressed as ‘protector of the earth’)

Visual Art Cues

Scene: A sacred cow stands calm and radiant; at the tips of her horns a small, luminous Indra is envisioned as eternally seated, suggesting the cow as a living shrine of the gods.

Characters & Entities

• Cows (Gāvaḥ)
• Śakra (Indra)
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverence to the cow is framed as reverence to the entire divine order, supporting the exaltation of go-dāna.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching appears within Revā-kṣetra’s dāna-vidhi, reinforcing why go-dāna there is praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

It supports the practice of go-dāna by describing the cow as a vessel of the devas.