Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 116

विविधानि च दानानि हेमरत्नधनानि च । चक्रतीर्थे महाराज कपिलां यः प्रयच्छति । पृथ्वी तेन भवेद्दत्ता सशैलवनकानना

vividhāni ca dānāni hemaratnadhanāni ca | cakratīrthe mahārāja kapilāṃ yaḥ prayacchati | pṛthvī tena bhaveddattā saśailavanakānanā

Di sana dianjurkan pelbagai dāna—emas, permata dan harta juga. Wahai mahārāja, sesiapa yang menghadiahkan lembu kapilā (berwarna perang keemasan) di Cakratīrtha, dia dianggap telah menganugerahkan seluruh bumi, beserta gunung-ganang, rimba dan belukar.

विविधानिvarious
विविधानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (दानानि)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय-निपात
दानानिgifts
दानानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
हेमरत्नधनानिgold, jewels, and wealth
हेमरत्नधनानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहेम (प्रातिपदिक) + रत्न (प्रातिपदिक) + धन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (समाहार-द्वन्द्व), प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय-निपात
चक्रतीर्थेat Cakratīrtha
चक्रतीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचक्रतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
कपिलाम्a tawny cow
कपिलाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकपिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रयच्छतिgives, bestows
प्रयच्छति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + यम् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
पृथ्वीthe earth
पृथ्वी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपृथ्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तेनby him
तेन:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्ता-हेतु), एकवचन
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (potential/optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
दत्ताgiven (as if donated)
दत्ता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘दत्ता’ = ‘given’ (पृथ्वी-विशेषणम्)
सशैलवनकाननाtogether with mountains, forests, and groves
सशैलवनकानना:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्गार्थ ‘सहित’) + शैल (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक) + कानन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (पृथ्वी); ‘शैल-वन-काननैः सह’

Īśvara (Śiva), addressing a kingly listener

Tirtha: Cakratīrtha

Type: ghat

Listener: Mahārāja (explicit address: ‘O great king’)

Scene: At Cakratīrtha, a donor presents a tawny kapilā cow with ornaments; the scene subtly expands to a cosmic vision of the earth—mountains, forests, groves—symbolizing ‘pṛthivī-dāna’ merit.

C
Cakratīrtha
K
Kapilā (cow)
M
Mahārāja

FAQs

At exalted tīrthas, a single dharmic act—like go-dāna—symbolically equals vast giving, showing the amplifying power of sacred place and intent.

Cakratīrtha is explicitly praised as a place where gifts yield extraordinary merit.

Giving a kapilā (tawny cow) at Cakratīrtha, along with other forms of dāna such as gold, jewels, and wealth.