Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 109

चक्रतुर्जागरं रात्रौ ध्यायन्तो धरणीधरम् । ततः प्रभातसमये दृष्ट्वा स्नानोत्सुकं जनम्

cakraturjāgaraṃ rātrau dhyāyanto dharaṇīdharam | tataḥ prabhātasamaye dṛṣṭvā snānotsukaṃ janam

Mereka berjaga sepanjang malam sambil bermeditasi kepada Pemangku Bumi. Kemudian pada waktu fajar, mereka melihat orang ramai begitu ghairah hendak mandi suci.

चक्रतुःthe two did
चक्रतुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन, परस्मैपदम्
जागरम्vigil / wakefulness
जागरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजागर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
रात्रौat night
रात्रौ:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
ध्यायन्तःmeditating
ध्यायन्तः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्तरि
धरणीधरम्the bearer of the earth (Viṣṇu)
धरणीधरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधरणी (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (धरणीं धरति इति)
ततःthen
ततः:
Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक
प्रभात-समयेat dawn-time
प्रभात-समये:
Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रभात (प्रातिपदिक) + समय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रभातस्य समये)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
स्नान-उत्सुकम्eager to bathe
स्नान-उत्सुकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्नान (प्रातिपदिक) + उत्सुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (जनम्); तत्पुरुषः (स्नाने उत्सुकः)
जनम्people
जनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

Īśvara (Śiva), in dialogue context

Scene: All-night vigil: the couple sits in meditation on Viṣṇu; at first light, crowds with water-pots and towels move toward the river/ghāṭa, creating a pilgrimage procession.

D
Dharaṇīdhara
C
Cakratīrtha

FAQs

Vigil (jāgaraṇa) with sustained remembrance of the Divine prepares the mind for purifying tīrtha-rites at dawn.

The passage belongs to the Cakratīrtha context within the Revā-khaṇḍa (sacred zone connected with the Revā/Narmadā region).

Keeping night vigil and proceeding at dawn for tīrtha-snān (ritual bathing).