Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 32

न व्यश्राम्यत तच्चित्तं दृष्ट्वा चाप्सरसस्तदा । शचीं प्रति मनस्तस्य सकाममभवन्नृप

na vyaśrāmyata taccittaṃ dṛṣṭvā cāpsarasastadā | śacīṃ prati manastasya sakāmamabhavannṛpa

Wahai raja, ketika melihat para Apsara itu, hatinya tidak memperoleh rehat walau sesaat; dan fikirannya, dengan keinginan, berpaling kepada Śacī.

nanot
na:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
vyaśrāmyatarested/ceased
vyaśrāmyata:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√śram (श्रम् धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular); आत्मनेपद
tat-cittamhis mind
tat-cittam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (तद्) + citta (चित्त प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा (1st case), एकवचन (singular)
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√dṛś (दृश् धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (च अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
apsarasaḥthe apsarases
apsarasaḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootapsaras (अप्सरस् प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया (2nd case), बहुवचन (plural)
tadāthen
tadā:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (तदा अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
śacīmŚacī
śacīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśacī (शची प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया (2nd case), एकवचन (singular)
pratitowards
prati:
Sambandha (Direction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootprati (प्रति अव्यय)
Formउपसर्ग/संबन्धबोधक-अव्यय (preposition-like indeclinable)
manaḥmind
manaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmanas (मनस् प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा (1st case), एकवचन (singular)
tasyaof him
tasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी (6th case), एकवचन (singular)
sa-kāmamdesirous/with desire
sa-kāmam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (सह/सम् उपसर्गसदृश) + kāma (काम प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा (1st case), एकवचन (singular); विशेषण (adjective)
abhavatbecame
abhavat:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (भू धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
nṛpaO king
nṛpa:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnṛpa (नृप प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), सम्बोधन (8th case), एकवचन (singular)

Mārkaṇḍeya (narrating)

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Listener: nṛpa (king)

Scene: The onlooker’s restless gaze shifts from apsarases to Śacī; the face shows agitation and craving; Śacī appears dignified, guarded, radiant with queenly composure.

A
Apsarases
Ś
Śacī

FAQs

Unchecked desire agitates the mind; dharma requires restraint and discernment rather than impulse.

No tīrtha is directly praised in this verse; it is part of the Revā Khaṇḍa’s broader sacred landscape.

None—this is a narrative description of mental agitation and desire.