Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 102

Devanagari script

तिथौ यस्यामिदं देयं तत्ते राज्ञि वदाम्यहम् । प्रतिपत्सु च या नारी पूर्वाह्णे च शुचिव्रता

Transliteration

tithau yasyāmidaṃ deyaṃ tatte rājñi vadāmyaham | pratipatsu ca yā nārī pūrvāhṇe ca śucivratā

Translation

Wahai permaisuri, akan aku nyatakan kepadamu pada tithi (hari bulan) manakah pemberian ini wajar dipersembahkan. Pada Pratipat, wanita yang pada waktu pagi menunaikan vrata yang suci…

Word by Word

• तिथौ: on the lunar day (tithi)
• तिथौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तिथि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• यस्यम्: in which (tithi)
• यस्यम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सम्बन्धबोधक-यत् (relative pronoun)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• देयम्: to be given
• देयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु) + यत् (कृत् प्रत्यय)
• Form: कृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive/obligatory), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषण

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; निर्देशार्थ

• ते: to you/your
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बोधनार्थ-सम्बन्ध (your)

• राज्ञि: O queen
• राज्ञि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राज्ञी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सम्बोधन-प्रयोग (O queen)

• वदामि: I say
• वदामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• प्रतिपत्सु: on the pratipad days (first tithi)
• प्रतिपत्सु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रतिपद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; तिथि-विशेष (प्रथमा तिथि)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• या: who (woman)
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धबोधक-यत्

• नारी: woman
• नारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• पूर्वाह्णे: in the forenoon
• पूर्वाह्णे: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पूर्वाह्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• शुचिव्रता: having a pure vow
• शुचिव्रता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शुचि + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (नारी-विशेषण)

Speaker

Unspecified (Revā Khaṇḍa narrator addressing a queen)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā/Narmadā tīrtha (Revākhaṇḍa setting)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: The queen (rājñī / rājavallabhā)

Visual Art Cues

Scene: A queen listens as a sage enumerates tithis and the morning observance for women; a calm riverside hermitage atmosphere with ritual vessels and a lunar calendar motif.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is practiced with attention to sacred time (tithi), purity, and disciplined observance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This is primarily a tithi-vrata instruction within the Revā Khaṇḍa; no distinct tīrtha is named in the verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

A Pratipat (first tithi) forenoon observance by a woman following śuci-vrata, in connection with the specified dāna.