Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 46

विमलेश्वरतीर्थं च पुष्करिण्याश्च सङ्गमः । प्रशंसा शूलभेदस्य तत्रैवान्धकविक्रमः

vimaleśvaratīrthaṃ ca puṣkariṇyāśca saṅgamaḥ | praśaṃsā śūlabhedasya tatraivāndhakavikramaḥ

Di sana ada pula Vimaleśvara Tīrtha dan pertemuan (saṅgama) dengan kolam suci Puṣkariṇī. Di sanalah bermula pujian tentang Śūlabheda, dan di tempat itu juga diceritakan keberanian Andhaka.

विमलेश्वरतीर्थम्Vimaleśvara-tīrtha
विमलेश्वरतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविमल + ईश्वर + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (विमल-ईश्वरस्य तीर्थम्)
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
पुष्करिण्याःof the pond (Puṣkariṇī)
पुष्करिण्याः:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootपुष्करिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
सङ्गमःthe confluence/meeting-place
सङ्गमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रशंसाpraise/eulogy
प्रशंसा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रशंसा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शूलभेदस्यof the splitting of the trident
शूलभेदस्य:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootशूल + भेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (शूलस्य भेदः)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
एवindeed
एव:
Emphasis (Avadhāraṇa)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
अन्धकविक्रमःthe valor of Andhaka
अन्धकविक्रमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्धक + विक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (अन्धकस्य विक्रमः)

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha: Vimaleśvara Tīrtha; Puṣkariṇī-saṅgama; Śūlabheda (as a place/marker of praise)

Type: sangam

Scene: A bright linga shrine of Vimaleśvara near a tank meeting the river; in the sky/upper register, Śiva’s trident motif (Śūlabheda) and the battle with Andhaka suggested as a mythic overlay.

V
Vimaleśvara Tīrtha
P
Puṣkariṇī
Ś
Śūlabheda
A
Andhaka

FAQs

Sacred places are linked to sacred histories; tīrtha-darśana is deepened by remembering the mythic events anchored there.

Vimaleśvara Tīrtha and the Puṣkariṇī-saṅgama are named as the setting for the Śūlabheda glorification.

No explicit ritual is stated; the verse signals a transition from tīrtha listing to māhātmya narration.