Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 39

सहस्रावर्तकं तत्र तीर्थं सौगन्धिकं तथा । सङ्गमश्च सरस्वत्या ईशानं तीर्थमुत्तमम्

sahasrāvartakaṃ tatra tīrthaṃ saugandhikaṃ tathā | saṅgamaśca sarasvatyā īśānaṃ tīrthamuttamam

Di sana juga ada Sahasrāvartaka-tīrtha dan Sauगandhika-tīrtha; ada sangam dengan Sungai Sarasvatī; serta tīrtha yang unggul bernama Īśāna.

सहस्रावर्तकम्Sahasrāvartaka (name of a tīrtha)
सहस्रावर्तकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक) + आवर्तक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (तीर्थनाम)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
तीर्थम्a sacred ford
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन
सौगन्धिकम्Saugandhika / fragrant
सौगन्धिकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसुगन्धि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (तीर्थस्य विशेषण/नाम)
तथाalso
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
सङ्गमःconfluence
सङ्गमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
सरस्वत्याःof Sarasvatī
सरस्वत्याः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन (सम्बन्ध/Genitive)
ईशानम्Īśāna (name of a tīrtha)
ईशानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootईशान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (तीर्थनाम)
तीर्थम्a tīrtha
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन
उत्तमम्excellent/supreme
उत्तमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (विशेषण)

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Āvantya/Revā narrative style)

Tirtha: Sahasrāvartaka; Saugandhika; Sarasvatī-saṅgama; Īśāna

Type: sangam

Scene: A dramatic river bend with many whirlpools (sahasra-āvarta), a fragrant flowering grove near the bank (saugandhika), and a clear tributary joining the main river (Sarasvatī-saṅgama) with a small Īśāna shrine facing northeast.

S
Sahasrāvartaka-tīrtha
S
Saugandhika-tīrtha
S
Sarasvatī-saṅgama
Ī
Īśāna-tīrtha
Ī
Īśāna (Śiva-aspect)

FAQs

The landscape itself is sanctified through divine names and natural markers (whirlpools, fragrance, confluences), guiding devotees to experience Śiva’s presence as Īśāna.

Sahasrāvartaka-tīrtha, Saugandhika-tīrtha, Sarasvatī-saṅgama, and Īśāna-tīrtha are the named sites.

No explicit rite is stated; the verse enumerates tīrthas within the chapter’s māhātmya framework.