Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 11

Devanagari script

ब्रूहि मे त्वं पुरावृत्तं पितृणां तीर्थसेवनम् । चिरं नानाविधान्क्लेशान् प्राप्तास्त इति मे श्रुतम्

Transliteration

brūhi me tvaṃ purāvṛttaṃ pitṛṇāṃ tīrthasevanam | ciraṃ nānāvidhānkleśān prāptāsta iti me śrutam

Translation

Ceritakanlah kepadaku riwayat purba tentang para leluhurku yang berkhidmat di tīrtha (tempat suci). Aku telah mendengar bahawa untuk waktu yang lama mereka menanggung pelbagai jenis kesusahan.

Word by Word

• ब्रूहि: tell; speak
• ब्रूहि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular)

• मे: to me / my
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (Genitive/6th) एकवचन; enclitic form

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा (Nominative/1st) एकवचन

• पुरावृत्तम्: ancient account; what happened before
• पुरावृत्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरा (अव्यय) + वृत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, √वृत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd) एकवचन; ‘पुरा’ उपपदपूर्वकं ‘वृत्त’ = ‘पूर्ववृत्तम्’

• पितृणाम्: of the ancestors (fathers)
• पितृणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (Genitive/6th) बहुवचन (Plural)

• तीर्थसेवनम्: service/visiting of sacred places
• तीर्थसेवनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + सेवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तीर्थस्य सेवनम्)

• चिरम्: for a long time
• चिरम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: चिरम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

• नानाविधान्: of various kinds
• नानाविधान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नाना (अव्यय) + विध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया बहुवचन; विशेषणम् (qualifying)

• क्लेशान्: afflictions; hardships
• क्लेशान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्लेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया बहुवचन

• प्राप्ताः: (they) experienced/obtained
• प्राप्ताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्राप् (धातु) + त (क्त, कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘having obtained/experienced’

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा बहुवचन (Masculine)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी एकवचन; enclitic form

• श्रुतम्: heard; known by hearing
• श्रुतम्: Kriya (Predicate complement/क्रियापूरक)
• Type: Noun
• Root: श्रु (धातु) + त (क्त, कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘heard (by me)’

Speaker

Janamejaya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrthas (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A royal inquirer respectfully asks a sage about ancestral pilgrimage and the long hardships endured; the setting evokes a riverbank āśrama with manuscripts and ritual vessels.

Characters & Entities

• Janamejaya
• Pāṇḍavas (implied as forefathers)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage (tīrtha-sevana) may involve hardship, yet it is sought for purification, merit, and dharmic restoration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse introduces tīrtha-sevana in general; specific sites are expected in the subsequent narration within the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

The practice highlighted is tīrtha-sevana—undertaking pilgrimage and observances at sacred waters and places.