Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 42

दिनानि यावन्ति वसेत्स कष्टे यथाकृतं चिन्तयद्देवमीशम् । तावन्ति सौम्यानि कृतानि तेन भवन्ति विप्र श्रुतिनोदनैषा

dināni yāvanti vasetsa kaṣṭe yathākṛtaṃ cintayaddevamīśam | tāvanti saumyāni kṛtāni tena bhavanti vipra śrutinodanaiṣā

Selama mana hari seseorang tinggal dalam kesusahan sambil merenungi Tuhan Īśa menurut perbuatannya, sebanyak itulah hari pahala lembut terhasil olehnya, wahai brāhmaṇa—itulah dorongan śruti.

दिनानिdays
दिनानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता/विषय), बहुवचन
यावन्तिas many as
यावन्ति:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; परिमाणवाचक-विशेषणम् (दिनानि)
वसेत्should dwell; should remain
वसेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन
कष्टेin hardship
कष्टे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7/अधिकरण), एकवचन
यथाas; according to
यथा:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारार्थक-अव्यय (adverb: as/according to)
कृतम्done; deed
कृतम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा एकवचन; अत्र कर्मवाच्ये 'कृतम्' = 'कर्म' (deed)
चिन्तयत्thinking; contemplating
चिन्तयत्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि (while thinking)
देवम्the god
देवम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन
ईशम्the Lord
ईशम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; देवम् इत्यस्य विशेषण/अपपद (Lord)
तावन्तिso many
तावन्ति:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; परिमाणवाचक-विशेषणम् (कृतानि)
सौम्यानिauspicious; gentle
सौम्यानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसौम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषणम् (कृतानि)
कृतानिdeeds (done)
कृतानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; भावे/कर्मणि—'कृतानि (कर्माणि)'
तेनby him
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3/करण), एकवचन; कर्तृ-निर्देशे 'by him'
भवन्तिbecome; come to be
भवन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
विप्रO brāhmaṇa
विप्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन
श्रुतिनोदनाscriptural injunction
श्रुतिनोदना:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रुति + नोदना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्रुतेः नोदना) = 'scriptural injunction/impulsion'
एषाthis
एषा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन

Narrator (contextual; addressing a vipra)

Tirtha: Revā (Narmadā) context

Type: river

Listener: vipra (addressed)

Scene: A brāhmaṇa enduring hardship day after day—thin, composed—seated in meditation, with a faint vision of Īśa above; a tally of days symbolized by beads or rising suns; the atmosphere is gentle despite suffering.

Ī
Īśa (the Lord)

FAQs

Hardship endured with contemplation of Īśa becomes merit-producing and helps purify the results of past actions.

The Revā region is the narrative setting, but the verse teaches a general dharma principle rather than praising a named tīrtha.

Cintana/smaraṇa of Īśa (devotional contemplation) during adversity is presented as śruti-aligned practice.