Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 35

Devanagari script

स धन्यो देवदेवस्य प्रसन्नेनान्तरात्मना । हरेर्नीराजनाशेषं पाणिभ्यां यः प्रयच्छति

Transliteration

sa dhanyo devadevasya prasannenāntarātmanā | harernīrājanāśeṣaṃ pāṇibhyāṃ yaḥ prayacchati

Translation

Berbahagialah dia—yang batinnya bersukacita oleh keredaan Dewa segala dewa—yang dengan kedua tangannya menerima dan menyapukan baki nīrājana Hari (berkat aarti yang disucikan).

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• धन्यः: blessed, fortunate
• धन्यः: Karta (Subject qualifier/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सः/यः)

• देवदेवस्य: of the God of gods
• देवदेवस्य: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमास (देवानां देवः); पुल्लिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन

• प्रसन्नेन: with pleased
• प्रसन्नेन: Karaṇa (Instrumental qualifier/करण)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (अन्तरात्मना)

• अन्तरात्मना: with (his) inner self/heart
• अन्तरात्मना: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अन्तरात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; करणम्

• हरेः: of Hari
• हरेः: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन

• नीराजन-अशेषम्: the entire (remnant/result of) ārati
• नीराजन-अशेषम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नीराजन (प्रातिपदिक) + अशेष (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (कर्मधारयभाव: अशेषं नीराजनम्/नीराजनस्य अशेषम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• पाणिभ्याम्: with both hands
• पाणिभ्याम्: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया विभक्ति, द्विवचन; करणम्

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• प्रयच्छति: offers/gives
• प्रयच्छति: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-यम् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic voice) addressing Yudhiṣṭhira

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hari-nīrājana prasāda (Revākhanda context)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: At the end of ārati, the priest offers the lamp’s sanctified warmth; the devotee cups his hands, then touches the blessing to his eyes and forehead. Hari’s face is serene; the devotee’s inner joy is visible.

Characters & Entities

• Hari (Viṣṇu)
• Deva-deva (as an epithet for the supreme Lord)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverently accepting the Lord’s ritual blessing (prasāda) is itself a mark of grace and inner purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is practice-focused within Revā Khaṇḍa; it does not specify a single tīrtha, but reflects worship culture across Revā shrines.

What ritualistic prescription is mentioned?

At the conclusion of nīrājana, receive the sanctified remainder/blessing respectfully with both hands.