Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 30

Devanagari script

अमी समुद्रास्तव देव देहे मौर्वालयः शैलधरास्तथामी । इमाश्च गङ्गाप्रमुखाः स्रवन्त्यो द्वीपाण्यशेषाणि वनादिदेशाः

Transliteration

amī samudrāstava deva dehe maurvālayaḥ śailadharāstathāmī | imāśca gaṅgāpramukhāḥ sravantyo dvīpāṇyaśeṣāṇi vanādideśāḥ

Translation

Wahai Dewa! Dalam jasad ilahi-Mu ada lautan-lautan ini, demikian juga banjaran gunung dan gunung-gunung penyangga puncak. Sungai-sungai yang mengalir bermula dengan Gaṅgā, serta seluruh benua, rimba dan wilayah—semuanya bersemayam dalam diri-Mu.

Word by Word

• अमी: these
• अमी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन; निर्देश (these)

• समुद्राः: oceans
• समुद्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन

• देहे: in (your) body
• देहे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन

• मौर्वालयः: abodes of Mūrva (a class of beings/regions)
• मौर्वालयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मौर्व (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन

• शैलधराः: mountain-bearers (mountains)
• शैलधराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शैल (प्रातिपदिक) + धर (कृदन्त; धृ-धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन

• तथा: also
• तथा: Sambandha (Connector/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: समुच्चय/प्रकारवाचक अव्यय (also/likewise)

• अमी: these
• अमी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन

• इमाः: these
• इमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• गङ्गाप्रमुखाः: headed by the Ganges
• गङ्गाप्रमुखाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक) + प्रमुख (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन; विशेषण (नद्यः)

• स्रवन्त्यः: flowing
• स्रवन्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्रु (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• द्वीपाणि: continents/islands
• द्वीपाणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्वीप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन

• अशेषाणि: all, without remainder
• अशेषाणि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ (नञ्) + शेष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन; विशेषण (द्वीपाणि)

• वनादिदेशाः: regions such as forests (etc.)
• वनादिदेशाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन; 'वन-आदि-देश' = forests and other regions

Speaker

A devotee/sage praising the Supreme Lord (Viṣṇu/Nārāyaṇa) in Revā Khaṇḍa context

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sarva-tīrtha-bhāva (all tīrthas within the Lord) with Revā as contemplative gateway

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The Lord’s cosmic body contains oceans like girdles, mountain ranges as bones, rivers (Gaṅgā foremost) flowing as veins, and continents/forests as patterned fields across the torso—devotees gaze upward in awe.

Characters & Entities

• Samudras (oceans)
• Gaṅgā
• Dvīpas (continents)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography is sanctified because all lands, rivers, and oceans are contained in the Divine; pilgrimage becomes a way of seeing God in the world.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse gestures to pan-Indian sacred geography (Gaṅgā foremost) while situated within the Revā (Narmadā) Khaṇḍa’s pilgrimage-oriented framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated; the emphasis is on cosmic vision that underlies tīrtha-reverence.