Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 6

Devanagari script

वसतस्तस्य राजेन्द्र कपिलस्य जगद्गुरोः । विनाशं चाग्रतः प्राप्ताः क्षणेन सगरात्मजाः

Transliteration

vasatastasya rājendra kapilasya jagadguroḥ | vināśaṃ cāgrataḥ prāptāḥ kṣaṇena sagarātmajāḥ

Translation

Wahai raja segala raja, ketika Kapila—guru alam semesta—berdiam di sana, putera-putera Sagara menemui kebinasaan di hadapan baginda dalam sekelip mata.

Word by Word

• वसतः: of (him) dwelling
• वसतः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: वस् (धातु)
• Form: कृदन्त (शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तस्य इति सह—‘dwelling (of him)’

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• राजेन्द्र: O king of kings
• राजेन्द्र: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; ‘राज्ञाम् इन्द्रः’

• कपिलस्य: of Kapila
• कपिलस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कपिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• जगद्गुरोः: of the teacher of the world
• जगद्गुरोः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जगत् + गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘जगतः गुरुः’

• विनाशम्: destruction
• विनाशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विनाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: None
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• अग्रतः: before/in front
• अग्रतः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्रतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; देश/कालवाचक (in front; before)

• प्राप्ताः: attained/met
• प्राप्ताः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect) / परस्मैपद-प्रयोगे भूतार्थक; प्रथमपुरुष, बहुवचन; कर्तरि; (अर्थतः ‘they met/attained’)

• क्षणेन: in a moment
• क्षणेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कालकरणे (instrument of time)

• सगरात्मजाः: the sons of Sagara
• सगरात्मजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सगर + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन; ‘सगरस्य आत्मजाः’

Speaker

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kapilāśrama (implied locus of Kapila)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: a king (rājendra)

Visual Art Cues

Scene: Kapila seated in meditation; the sons of Sagara rush in armed and accusatory; a flash of ascetic fire/tejas erupts and they collapse into ash in an instant, leaving a stark, silent field of grey remains.

Characters & Entities

• Kapila
• Sagara-putras (sons of Sagara)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Irreverence and wrongful aggression toward a great sage can bring swift karmic consequence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative frames the sanctity of Kāpila-tīrtha within the Revā (Narmadā) region.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is stated in this verse; it narrates the event that leads to later tīrtha-glorification.