Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 45

Devanagari script

वादित्राणि यथार्हाणि प्रान्ते च गच्छते शिवम् । देवालयं तु यः कुर्याद्वैष्णवं माण्डवेश्वरम्

Transliteration

vāditrāṇi yathārhāṇi prānte ca gacchate śivam | devālayaṃ tu yaḥ kuryādvaiṣṇavaṃ māṇḍaveśvaram

Translation

Dengan muzik dan alat bunyi yang wajar, pada penghujung hayat seseorang menuju Śiva. Dan sesiapa yang mendirikan sebuah devalaya—kuil Vaiṣṇava—di Māṇḍaveśvara—

Word by Word

• वादित्राणि: musical instruments
• वादित्राणि: Karta/Item listed (उद्देश्य/पदार्थ)
• Type: Noun
• Root: वादित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्

• यथा-अर्हाणि: as appropriate, suitable
• यथा-अर्हाणि: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यथा (अव्यय) + अर्ह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्; विशेषणम् (वादित्राणि); अव्ययीभावः (यथार्ह = यथोचितम्)

• प्रान्ते: at the end, finally
• प्रान्ते: Adhikarana (Location/Time अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• गच्छते: he goes
• गच्छते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• शिवम्: to Śiva
• शिवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• देव-आलयम्: a temple (abode of the deity)
• देव-आलयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानाम् आलयः)

• तु: indeed
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)

• कुर्यात्: should build/make
• कुर्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• वैष्णवम्: Vaiṣṇava
• वैष्णवम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वैष्णव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; विशेषणम् (देवालयम्)

• माण्डव-ईश्वरम्: Māṇḍaveśvara (Lord of Māṇḍava)
• माण्डव-ईश्वरम्: Apposition/Name (संज्ञा/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: माण्डव (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (माण्डवस्य ईश्वरः)

Speaker

Śiva (deduced from Adhyāya context; later verse says “śivabhāṣitam”)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Māṇḍaveśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A newly built temple at Māṇḍaveśvara with craftsmen and donors; at the life’s end of the benefactor, divine instruments sound and the soul proceeds toward Śiva, echoing a grand procession.

Characters & Entities

• Śiva
• Viṣṇu (Vaiṣṇava)
• Māṇḍaveśvara
• Devālaya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Building and supporting temples is a high dharma that ripens into divine proximity at life’s end.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Māṇḍaveśvara in the Revā Khaṇḍa (Narmadā sacred geography) is explicitly named.

What ritualistic prescription is mentioned?

The prescription is devālaya-karaṇa—establishing a Vaiṣṇava temple at Māṇḍaveśvara—presented as a meritorious act.