Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 31

ततः सा हृष्टमनसा पतिं दृष्ट्वा तु तैजसम् । प्रणम्य तानृषीन् देवान् विमलार्कं जगत्कृतम्

tataḥ sā hṛṣṭamanasā patiṃ dṛṣṭvā tu taijasam | praṇamya tānṛṣīn devān vimalārkaṃ jagatkṛtam

Kemudian, dengan hati yang bersukacita, dia melihat suaminya bersinar dengan kemuliaan. Dia menunduk sujud kepada para resi dan para dewa, serta kepada Surya yang suci—pencipta dan pemelihara alam semesta—lalu mempersembahkan penghormatan.

ततःthen
ततः:
Sambandha (Temporal connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/अनन्तरार्थक (then/thereupon)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन
हृष्ट-मनसाwith a delighted mind
हृष्ट-मनसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootहृष्ट (प्रातिपदिक) + मनस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3/करण), एकवचन; समासः—हृष्टं मनः यस्याः (बहुव्रीहि-भावार्थे) किन्तु रूपतः तृतीया-तत्पुरुषवत् प्रयोगः ‘हृष्टमनसा’ = हृष्टेन मनसा
पतिम्husband
पतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘दृष्ट्वा’ = दर्शनं कृत्वा; अव्ययभावः
तुindeed, but
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोधार्थक-निपात (but/indeed)
तैजसम्radiant, splendid
तैजसम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतैजस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; ‘पतिम्’ इत्यस्य विशेषणम्
प्रणम्यhaving bowed to
प्रणम्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootप्र+नम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘प्रणम्य’ = प्रणामं कृत्वा; अव्ययभावः
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), बहुवचन; ‘ऋषीन्, देवान्’ इत्यस्य निर्देशः
ऋषीन्sages
ऋषीन्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), बहुवचन
देवान्gods
देवान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), बहुवचन
विमल-अर्कम्the pure Sun
विमल-अर्कम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविमल (प्रातिपदिक) + अर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; समासः—विमलः अर्कः (कर्मधारयः)
जगत्-कृतम्maker of the world
जगत्-कृतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + कृ (धातु)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘कृत’; समासः—जगत् + कृत (षष्ठी-तत्पुरुषः) ‘जगतः कर्ता’/‘जगत्कृत’ (world-maker)

Narrator (contextual, within Revā Khaṇḍa narration)

Tirtha: Revā/Narmadā

Type: tirtha

Scene: Śāṇḍilyā joyfully sees her husband shining with tejas; she bows to the assembled sages and gods, then to the pure Sun as world-maker.

Ś
Śāṇḍilyā
H
Husband (restored)
Ṛṣis
D
Devas
A
Arka/Ravi (Sun)

FAQs

When grace is received, dharma responds with humility and gratitude—honoring sages, gods, and cosmic order (the Sun).

No distinct tīrtha is named; the episode remains embedded in the Revā Khaṇḍa’s Narmadā-centered sacred milieu.

Praṇāma (reverential bowing) is shown as the appropriate dharmic response after receiving divine and sage assistance.