Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

दृष्ट्वा शूलस्थितं ज्येष्ठं मन्मनो नु विदीर्यते । परं किं तु करिष्यामि येन राष्ट्रं सराजकम्

dṛṣṭvā śūlasthitaṃ jyeṣṭhaṃ manmano nu vidīryate | paraṃ kiṃ tu kariṣyāmi yena rāṣṭraṃ sarājakam

Melihat abang sulungku terpacak pada pancang, hatiku seakan terbelah. Namun apakah yang dapat aku lakukan, agar negeri ini bersama rajanya (menerima hukuman yang setimpal)?

दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (Gerundial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√दृश् (धातु) + क्त्वा (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल (having seen)
शूल-स्थितम्situated on a stake/spear
शूल-स्थितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशूल (प्रातिपदिक) + स्थित (√स्था + क्त)
Formसप्तमी/अधिकरणार्थक तत्पुरुष (शूले स्थितः इति); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (qualifying ज्येष्ठम्)
ज्येष्ठम्the elder (brother)
ज्येष्ठम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object of दृष्ट्वा)
मत्-मनःmy mind
मत्-मनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमत् (अस्मद्-षष्ठी-समासपूर्वपद) + मनस् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विषय (subject of विदीर्यते)
नुindeed/now (emphatic)
नु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनु (अव्यय)
Formप्रश्न/अनुनयार्थक निपात (particle)
विदीर्यतेis torn apart
विदीर्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√दॄ (धातु) (विदारणे)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे—'is torn/splits'
परम्then/further
परम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण (adverb: 'further/then')
किम्what
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object of करिष्यामि)
तुbut
तु:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/व्यतिरेकार्थक अव्यय (but)
करिष्यामिshall I do
करिष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (instrument/means)
राष्ट्रम्kingdom
राष्ट्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराष्ट्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object—what is to be protected/managed)
स-राजकम्with its king
स-राजकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (सह/सम्-प्रातिपदिक) + राजक (प्रातिपदिक)
Formसह-अर्थक तत्पुरुष (राजकेन सह); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (qualifying राष्ट्रम्)

Nārāyaṇa

Tirtha: Māṇḍavya-sannidhi (near Māṇḍavya)

Type: kshetra

Listener: ṛṣis / tīrtha-śravaṇa seekers

Scene: The elder is seen impaled; the younger’s face shows shock and fury, hands clenched, while sages and the hermitage stand witness; the kingdom’s fate hangs in the balance.

N
Nārāyaṇa
M
Māṇḍavya (implied)
K
King (implied)

FAQs

Dharma demands response to injustice, but the response must consider the welfare of the realm and the moral consequences.

The Revākhaṇḍa setting implies the Revā sacred region; this verse itself centers on the ethical crisis, not a tīrtha description.

None; it is a deliberation on action and consequence.