Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

श्रीमार्कण्डेय उवाच । मीनो भूत्वा पुरा कल्पे प्रीत्यर्थं ब्रह्मणो विभुः । समर्पयत्समुद्धृत्य वन्दान्मग्नान्महार्णवे

śrīmārkaṇḍeya uvāca | mīno bhūtvā purā kalpe prītyarthaṃ brahmaṇo vibhuḥ | samarpayatsamuddhṛtya vandānmagnānmahārṇave

Śrī Mārkaṇḍeya bersabda: Pada suatu kalpa dahulu, Tuhan Yang Mahaagung menjelma sebagai Matsya (Ikan); demi menyukakan hati Brahmā, Baginda mengangkat Weda yang tenggelam di samudera raya lalu menyerahkannya kembali dengan penuh hormat.

श्रीमार्कण्डेयःthe revered Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रीमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—श्री + मार्कण्डेय (कर्मधारयः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
मीनःa fish
मीनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having become’
पुराformerly
पुरा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
कल्पेin a (past) aeon
कल्पे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
प्रीत्यर्थम्for (his) satisfaction
प्रीत्यर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootप्रीति + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः—प्रीत्यर्थम् = प्रीतेः अर्थः (षष्ठी-तत्पुरुषः), ‘for the sake of pleasure’
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
विभुःthe mighty one (Lord)
विभुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
समर्पयत्offered / presented
समर्पयत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + अर्पय् (अर्प् causative; धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
समुद्धृत्यhaving rescued
समुद्धृत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + उद् + हृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund), ‘having lifted up/rescued’
वन्दान्the Vandā(s) (beings/people named Vandā)
वन्दान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन
मग्नान्submerged, sunk
मग्नान्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootमग्न (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण from √मज्ज्)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; भूतकृदन्त (past passive participle), ‘submerged’
महार्णवेin the great ocean
महार्णवे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा + अर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; समासः—महा-अर्णव (कर्मधारयः)

Śrī Mārkaṇḍeya

Listener: A King (rājan)

Scene: A vast pralaya-ocean; the Lord as a great Fish rises with radiance, bearing or retrieving the Vedas (as palm-leaf bundles or luminous śruti-symbols) and offering them to Brahmā seated on a lotus.

M
Mārkaṇḍeya
M
Matsya (Mīna avatāra)
B
Brahmā
V
Vedas
M
Mahārṇava (great ocean)

FAQs

When sacred knowledge is endangered, the Lord intervenes to restore the Vedas and re-establish dharma.

No single site is named in this avatāra episode; it supports the broader Jayavārāha tīrtha glorification by praising Viṣṇu’s saving acts.

None explicitly; the verse is mythic-theological narration.