Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 15›Shloka 41
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 41

Devanagari script

नन्दी च भृङ्गी च गणादयश्च तं सर्वभूतं प्रणमन्ति देवम् । जागद्वरं सर्वजनस्य कारणं हरं स्मरारातिमहर्निशं ते

Transliteration

nandī ca bhṛṅgī ca gaṇādayaśca taṃ sarvabhūtaṃ praṇamanti devam | jāgadvaraṃ sarvajanasya kāraṇaṃ haraṃ smarārātimaharniśaṃ te

Translation

Nandī, Bhṛṅgī dan para Gaṇa sekalian menunduk sujud kepada Dewa itu yang meresapi segala makhluk—Hara, musuh Smara—yang termulia di jagat, punca segala insan, yang engkau ingat siang dan malam.

Word by Word
nandīNandī
nandī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnandī (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
bhṛṅgīBhṛṅgī
bhṛṅgī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhṛṅgī (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
gaṇādayaḥthe Gaṇas and others
gaṇādayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgaṇa (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः (गणाः आदयः येषाम्/गणादयः = the Gaṇas and others)
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
tamhim
tam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-शब्दः
sarvabhūtamthe all-being / present in all beings
sarvabhūtam:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + bhūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (सर्वं भूतं/सर्वभूतः = all-beings/omnipresent) विशेषणम्
praṇamantibow to
praṇamanti:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√nam (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
devamthe god
devam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समनाधिकरणम् (apposition to tam)
jāgadvarambest of the world
jāgadvaram:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootjagat (प्रातिपदिक) + vara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः वरः = best of the world) विशेषणम्
sarvajanasyaof all people
sarvajanasya:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + jana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वजनः = all people)
kāraṇamcause
kāraṇam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समनाधिकरणम् (predicate/apposition)
haramHara (Śiva)
haram:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Roothara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समनाधिकरणम्
smarārātimenemy of Smara (Kāma)
smarārātim:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsmara (प्रातिपदिक) + arāti (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्मरस्य अरातिः = enemy of Kāma)
aharniśamday and night
aharniśam:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootahar (प्रातिपदिक) + niśā (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; अव्ययवत् प्रयोगः (day and night, continually)
teto you / for you
te:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formयुष्मदर्थे, चतुर्थी/षष्ठी-एकवचनरूपम् (ते = to you/for you or your); अत्र सम्भाव्यं सम्बोधनार्थ-सम्बन्धः
Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha-maṇḍala

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Nandī and Bhṛṅgī lead ranks of gaṇas in reverent prostration before Hara, ‘foe of Smara,’ evoking both tenderness of devotion and grandeur of cosmic causality.

Characters & Entities
Ś
Śiva (Hara)
N
Nandī
B
Bhṛṅgī
G
Gaṇas
S
Smara (Kāma)

FAQs

Śiva is the inner reality of all beings and the universal cause; constant remembrance (day and night) is upheld as a path of devotion.

No specific tīrtha is named in this verse; it is a theological affirmation within the Revā Khaṇḍa narrative.

No formal prescription; it recommends continual smaraṇa (remembrance) of Hara.

←Previous Verse
Next Verse→