Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 50

Devanagari script

तानि ते सम्प्रवक्ष्यामि येषु दत्तं महाफलम् । गयायां पुष्करे ज्येष्ठे प्रयागे नैमिषे तथा

Transliteration

tāni te sampravakṣyāmi yeṣu dattaṃ mahāphalam | gayāyāṃ puṣkare jyeṣṭhe prayāge naimiṣe tathā

Translation

Kini aku akan menyatakan kepadamu tempat-tempat yang di sana persembahan membawa hasil yang amat besar: di Gayā, di Puṣkara, di Jyeṣṭha-tīrtha, di Prayāga, dan demikian juga di Naimiṣa.

Word by Word

• तानि: those (places)
• तानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; ‘तुभ्यम्’ अर्थे

• सम्प्रवक्ष्यामि: I will tell fully
• सम्प्रवक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + प्र + वच् (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्काल), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• येषु: in which
• येषु: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन; सम्बन्धक सर्वनाम

• दत्तम्: (when) given
• दत्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘given/offered’

• महाफलम्: great fruit (result)
• महाफलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (महच्च तत् फलम्)

• गयायाम्: at Gayā
• गयायाम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• पुष्करे: at Puṣkara
• पुष्करे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुष्कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• ज्येष्ठे: in the foremost (Puṣkara)
• ज्येष्ठे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: ज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (पुष्करे)

• प्रयागे: at Prayāga
• प्रयागे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रयाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• नैमिषे: at Naimiṣa
• नैमिषे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नैमिष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• तथा: also, likewise
• तथा: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/प्रकारवाचक (also/likewise)

Speaker

Deductive (Revā Khaṇḍa narrator listing pitṛ-kṣetras)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gayā; Puṣkara; Jyeṣṭha-tīrtha; Prayāga; Naimiṣa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sage enumerates famous tīrthas while a pilgrim listens; behind them appear vignette-like glimpses: Gayā’s piṇḍa-śilā, Puṣkara lake, Prayāga confluence, Naimiṣa forest hermitages.

Characters & Entities

• Gayā
• Puṣkara
• Jyeṣṭha-tīrtha
• Prayāga
• Naimiṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography matters: certain tīrthas are especially potent for ancestral offerings and yield exceptional merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gayā, Puṣkara, Jyeṣṭha-tīrtha, Prayāga, and Naimiṣa are named as high-fruit pitṛ-kṣetras.

What ritualistic prescription is mentioned?

Making offerings (dāna/śrāddha-related gifts) in these tīrthas for great spiritual fruit.