Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 14

तत्र तीर्थे तु यद्दानं स्नानं देवार्चनं नृप । क्रियते तत्फलं सर्वमक्षयायोपकल्पते

tatra tīrthe tu yaddānaṃ snānaṃ devārcanaṃ nṛpa | kriyate tatphalaṃ sarvamakṣayāyopakalpate

Wahai Raja, apa jua sedekah, mandi suci dan pemujaan kepada para dewa yang dilakukan di tīrtha itu—seluruh buah pahalanya menjadi akṣaya, tidak akan susut dan tidak berkesudahan.

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — स्थानवाचक adverb of place
तीर्थेat the sacred ford/place of pilgrimage
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन — Locative singular
तुindeed/and
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle) — emphasis/contrast
यत्whatever
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन — relative pronoun agreeing with दानम् etc.
दानम्gift/charity
दानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन — nominative/accusative singular
स्नानम्bathing
स्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
देव-अर्चनम्worship of the gods
देव-अर्चनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + अर्चन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् अर्चनम्)
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन — vocative singular
क्रियतेis done/performed
क्रियते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (वर्तमानकाल/present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)
तत्-फलम्its fruit/result
तत्-फलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य फलम्)
सर्वम्all/entire
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — adjective qualifying तत्फलम्
अक्षयायfor imperishability/for an undiminishing (result)
अक्षयाय:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन — dative singular (purpose)
उपकल्पतेbecomes fit/serves; accrues
उपकल्पते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-कल्प् (धातु)
Formलट् (वर्तमानकाल), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Mārkaṇḍeya (deduced from immediate context continuing into 144.1)

Tirtha: Revā-tīrtha (Narmadā tīrtha)

Type: ghat

Listener: Nṛpa (king)

Scene: A king is instructed by a sage at a river-ford; pilgrims bathe in the Revā, offer flowers and lamps, and distribute gifts; the atmosphere suggests ‘akṣaya’ merit radiating from the tīrtha.

T
tīrtha
D
dāna
S
snāna
D
deva-arcana
N
nṛpa (king/listener)

FAQs

Rituals done at a sanctified place become ‘akṣaya’—their merit does not diminish.

The same Revā Khaṇḍa tīrtha under discussion in Adhyāya 143 is glorified as granting akṣaya-phala.

Dāna (charity), snāna (sacred bath), and deva-arcana (worship) at the tīrtha.