Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 43

वरुणेशे नरः स्नात्वा ह्यर्चयित्वा महेश्वरम् । वाजपेयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति पुष्कलम्

varuṇeśe naraḥ snātvā hyarcayitvā maheśvaram | vājapeyasya yajñasya phalaṃ prāpnoti puṣkalam

Setelah mandi di Varuṇeśvara dan memuja Maheśvara menurut tatacara yang benar, seseorang memperoleh pahala yang melimpah—yakni buah yajña Vājapeya.

वरुणेशेat Varuṇeśa (the Lord of Varuṇa)
वरुणेशे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवरुण + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वरुणस्य ईशः)
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थक
अर्चयित्वाhaving worshipped
अर्चयित्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeVerb
Rootअर्च् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), णिच्-प्रयोग (causative stem arca-y)
महेश्वरम्Mahēśvara (Great Lord Śiva)
महेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमह + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महान् ईश्वरः)
वाजपेयस्यof the Vājapeya
वाजपेयस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootवाजपेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
फलम्fruit/result
फलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्राप्नोतिattains
प्राप्नोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
पुष्कलम्abundant/great
पुष्कलम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपुष्कल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'फलम्' इत्यस्य विशेषण

Mārkaṇḍeya (deduced from immediate context of Revā Khaṇḍa narration)

Tirtha: Varuṇeśvara

Type: kshetra

Scene: A riverside Śiva shrine labeled Varuṇeśvara; the pilgrim emerges from bath, offers bilva and water to a liṅga; in the sky, symbolic Vājapeya imagery—soma cups, sacrificial posts—appears as a radiant aura signifying equivalent fruit.

V
Varuṇeśvara
M
Maheśvara (Śiva)
V
Vājapeya-yajña

FAQs

Pilgrimage-bathing and sincere worship of Śiva at a consecrated tīrtha can yield merit equal to major Vedic sacrifices.

Varuṇeśvara tīrtha (a Śiva-site in the Revā/Narmadā sacred landscape).

Snāna (bathing) at Varuṇeśvara followed by arcana/pūjā (worship) of Maheśvara.