Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 13

सरांसि नद्यः क्षयमभ्युपेता घोरे युगेऽस्मिन् हि कलौ प्रदूषिते । त्वं भ्राजसे देवि जलौघपूर्णा दिवीव नक्षत्रपथे च गङ्गा

sarāṃsi nadyaḥ kṣayamabhyupetā ghore yuge'smin hi kalau pradūṣite | tvaṃ bhrājase devi jalaughapūrṇā divīva nakṣatrapathe ca gaṅgā

Dalam zaman Kali yang menggerunkan ini, ketika tasik dan sungai menyusut serta tercemar, hanya Engkau, wahai Dewi, bersinar—penuh dengan limpahan arus air—bagaikan Gangga surgawi yang berkilau di laluan bintang di langit.

सरांसिlakes
सरांसि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
क्षयम्destruction; decline
क्षयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अभ्युपेताःhaving reached; having come to
अभ्युपेताः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअभि-उप-इ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (भूतकर्मणि/भूतकालिक), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; धातु: इ, उपसर्ग: अभि+उप; विशेषण (सरांसि/नद्यः)
घोरेterrible
घोरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (युगे)
युगेin the age
युगे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन; सर्वनाम; विशेषण (युगे)
हिindeed
हि:
Nipata (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
कलौin Kali (age)
कलौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
प्रदूषितेpolluted; corrupted
प्रदूषिते:
Adhikarana (Location-qualifier/अधिकरणविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-दूष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; धातु: दूष्, उपसर्ग: प्र; विशेषण (युगे/कलौ)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
भ्राजसेyou shine
भ्राजसे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभ्राज् (धातु)
Formलट् (वर्तमानकाल), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; धातु: भ्राज्
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
जलौघपूर्णाfilled with a flood of water
जलौघपूर्णा:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootजल-ओघ-पूर्ण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (जलस्य ओघः; तेन पूर्णा); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (गङ्गा/त्वम्)
दिविin heaven
दिवि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
इवlike
इव:
Upamana (Comparison/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (simile marker)
नक्षत्रपथेon the path of stars
नक्षत्रपथे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनक्षत्र-पथ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नक्षत्राणां पथः); पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
गङ्गाGanga
गङ्गा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (त्वम्) apposition

Ṛṣis/devotees praising Revā (Narmadā) (deduced from stotra context)

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Scene: A parched, darkened landscape with shrunken, muddy lakes and rivers; at center, Revā shines full and bright, her flood-like waters luminous; above, a starry band like the Milky Way echoes her radiance as ‘divīva gaṅgā’.

R
Revā (Narmadā)
G
Gaṅgā
K
Kali-yuga

FAQs

Even in Kali-yuga’s decline, the sacred river Revā (Narmadā) remains a radiant, living source of purity and divine support.

Revā/Narmadā herself—the sacred river-tīrtha celebrated throughout the Revā Khaṇḍa.

No direct ritual is prescribed here; the verse functions as praise (stuti) highlighting Narmadā’s undiminished sanctity.