Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 44

Devanagari script

इदं ते कथितं राजन्स्कन्दतीर्थस्य सम्भवम् । धन्यं यशस्यमायुष्यं सर्वदुःखघ्नमुत्तमम् । सर्वपापहरं पुण्यं देवदेवेन भाषितम्

Transliteration

idaṃ te kathitaṃ rājanskandatīrthasya sambhavam | dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ sarvaduḥkhaghnamuttamam | sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ devadevena bhāṣitam

Translation

Wahai Raja, telah aku ceritakan kepadamu asal-usul dan kemuliaan Skanda-tīrtha—yang paling utama, membawa keberkatan, kemasyhuran dan umur panjang; memusnahkan segala dukacita; suatu pahala suci yang menghapus semua dosa, sebagaimana dituturkan oleh Dewa segala dewa.

Word by Word

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन — Neuter, Nom./Acc. singular

• ते: to you/for you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — Genitive singular (to/for you in sense of संबन्ध)

• कथितम्: told/related
• कथितम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथित (कृदन्त-प्रातिपदिक); धातु-आधार: कथ् (धातु)
• Form: क्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — PPP, Neuter Nom./Acc. singular; कर्मणि प्रयोगार्थे — ‘has been told’

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन — Masculine, Vocative singular

• स्कन्दतीर्थस्य: of Skanda’s tīrtha
• स्कन्दतीर्थस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — Neuter, Genitive singular; षष्ठी-तत्पुरुष (स्कन्दस्य तीर्थम्)

• सम्भवम्: origin/account (of its arising)
• सम्भवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सम्भव (प्रातिपदिक); धातु-आधार: भू (धातु) with सम्-
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — Accusative singular; ‘origin/account’

• धन्यम्: blessed/auspicious
• धन्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter Nom./Acc. singular; विशेषणं (इदम्/कथितम्)

• यशस्यम्: fame-giving
• यशस्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यशस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter Nom./Acc. singular; विशेषणं

• आयुष्यम्: life-prolonging
• आयुष्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आयुष्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter Nom./Acc. singular; विशेषणं

• सर्वदुःखघ्नम्: destroyer of all suffering
• सर्वदुःखघ्नम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + दुःख + घ्न (प्रातिपदिक); धातु-आधार: हन् (धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter Nom./Acc. singular; तत्पुरुष: सर्वं दुःखं हन्ति — ‘destroyer of all sorrow’

• उत्तमम्: supreme/excellent
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter Nom./Acc. singular; विशेषणं

• सर्वपापहरम्: remover of all sins
• सर्वपापहरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + पाप + हर (प्रातिपदिक); धातु-आधार: हृ (धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter Nom./Acc. singular; तत्पुरुष: सर्वं पापं हरति — ‘remover of all sins’

• पुण्यम्: meritorious/holy
• पुण्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter Nom./Acc. singular; विशेषणं

• देवदेवेन: by the God of gods
• देवदेवेन: Kartr-karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: देव + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — Masculine, Instrumental singular; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानां देवः) — ‘God of gods’

• भाषितम्: spoken
• भाषितम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: भाषित (कृदन्त-प्रातिपदिक); धातु-आधार: भाष् (धातु)
• Form: क्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — PPP, Neuter Nom./Acc. singular; विशेषणं (इदम्) — ‘spoken’

Speaker

Unspecified in snippet (contextually Śrī Mārkaṇḍeya addressing the King; teaching attributed to Devadeva—Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Skanda-tīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rājan (King)

Visual Art Cues

Scene: A narrator-sage addressing a king in a court or hermitage setting, gesturing toward a symbolic river-tīrtha and a Śiva emblem; the verse reads like a concluding benediction.

Characters & Entities

• Skanda-tīrtha
• Devadeva (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The māhātmya genre frames sacred geography as a path to purification—removing sorrow and sin while supporting dharmic prosperity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Skanda-tīrtha, whose origin and benefits are summarized.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new prescription; it concludes the praise, emphasizing the tīrtha’s papahara (sin-removing) potency.