Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

अतीते तु पुरा कल्पे यथेयं वर्ततेऽनघ । अस्यान्त्यस्य च कल्पस्य व्यवस्थां कथय प्रभो । एवमुक्तः सभामध्ये मार्कण्डो वाक्यमब्रवीत्

atīte tu purā kalpe yatheyaṃ vartate'nagha | asyāntyasya ca kalpasya vyavasthāṃ kathaya prabho | evamuktaḥ sabhāmadhye mārkaṇḍo vākyamabravīt

Pada kalpa purba yang telah berlalu, sebagaimana adanya kini, wahai yang suci tanpa noda—jelaskanlah juga ketetapan dan susunan kalpa terakhir ini, wahai Prabhu. Setelah disapa di tengah persidangan, Mārkaṇḍa pun mengucapkan kata-kata ini.

अतीतेwhen (it was) past
अतीते:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअतीत (कृदन्त; √इ (धातु) + अति- उपसर्ग)
Formसप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे (Locative absolute usage); भूतकृदन्त (क्त) ‘अतीत’ = ‘gone/past’
तुindeed, but
तु:
सम्बन्ध/निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अन्वयार्थे ‘but/indeed’
पुराformerly
पुरा:
कालाधिकरण (Temporal adjunct)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
कल्पेin a kalpa (aeon)
कल्पे:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
यथाas, in the manner that
यथा:
सम्बन्ध (Correlative)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (correlative adverb)
इयम्this (she/this one)
इयम्:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
वर्ततेexists, continues
वर्तते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
अनघO sinless one
अनघ:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootअनघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम
अन्त्यस्यof the last
अन्त्यस्य:
सम्बन्ध (Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootअन्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘kalpasya’)
and
:
सम्बन्ध/समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
कल्पस्यof the kalpa
कल्पस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
व्यवस्थाम्the arrangement/order
व्यवस्थाम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootव्यवस्था (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
कथयtell, narrate
कथय:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√कथ् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
प्रभोO lord
प्रभो:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
एवम्thus
एवम्:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb)
उक्तःhaving been addressed
उक्तः:
कर्ता (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootउक्त (कृदन्त; √वच् (धातु), क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; भूतकृदन्त (past passive participle)
सभामध्येin the midst of the assembly
सभामध्ये:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootसभा + मध्ये (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘सभायाः मध्ये’ इति षष्ठी-तत्पुरुष
मार्कण्डःMārkaṇḍa
मार्कण्डः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootमार्कण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
वाक्यम्speech, words
वाक्यम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
अब्रवीत्said, spoke
अब्रवीत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Narrative transition (Yudhiṣṭhira’s request; then Mārkaṇḍeya is introduced as respondent)

Listener: Ṛṣi-assembly (sabhā) / interlocutor addressing ‘anagha’

Scene: A sage-assembly (sabhā) where a questioner requests the ordinance of the present ‘final’ kalpa; Mārkaṇḍeya prepares to speak, seated among ṛṣis.

M
Mārkaṇḍeya
K
Kalpa
S
Sabhā (assembly)

FAQs

Purāṇic wisdom is transmitted through disciplined dialogue and lineage; cosmic time is treated as an ordered ‘vyavasthā’ to be understood, not feared.

No specific tīrtha is named; the verse functions as a narrative bridge introducing Mārkaṇḍeya’s teaching within the Revā Khaṇḍa.

None; it introduces the forthcoming exposition by Mārkaṇḍeya.