Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Rishi: Yājñavalkya-tradition; ‘aham’ style aligns with seerly self-assertion embedded in Yajus usage
Devata: Soma (with Bṛhaspati-lineage epithet); also implicitly Indra/indriya and the Devāḥ collectively
Chandas: Mixed: Yajus-prose opening with Ṛg-like metrical cola in the ‘aham’ section (triṣṭubh/jagatī-like cadence)

उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि॒ बृह॒स्पति॑सुतस्य देव सोम त॒ इन्दो॑रिन्द्रि॒याव॑त॒: पत्नी॑वतो॒ ग्रहाँ॑२ ऋध्यासम् । अ॒हं प॒रस्ता॑द॒हम॒वस्ता॒द्यद॒न्तरि॑क्षं॒ तदु॑ मे पि॒ताऽभू॑त् । अ॒हᳪ सूर्य॑मुभ॒यतो॑ ददर्शा॒हं दे॒वानां॑ पर॒मं गुहा॒ यत्

upayā́magṛhīto ’si bṛ́haspátisutasya deva soma te índor indriyā́vataḥ patnī́vato gráhān ṛdhyāsam | ahám parástād ahám avástād yád antárikṣaṃ tád u me pitā́ ’bhūt | aháṃ sū́ryam ubhayató dadarśa aháṃ devā́nāṃ paramáṃ guhā́ yát |

Engkau diambil dengan Upayāma. Wahai Soma ilahi, (putera) Bṛhaspati; daripada engkau, titisan Indu yang berkuasa, daripada tegukan-tegukan yang berserta pasangan, semoga aku mencapai kejayaan. Aku di atas, aku di bawah; yang berupa ruang-antara, itulah yang menjadi ayahku. Aku memandang Surya dari kedua sisi; aku mencapai rahsia tertinggi para dewa di gua (yang tersembunyi).

उप-याम-गृहीतः असि । बृहस्पति-सुतस्य । देव । सोम । ते । इन्दोः । इन्द्रिय-आवत: । पत्नी-वत: । ग्रहान् । ऋध्यासम् । अहम् परस्तात् । अहम् अवस्तात् । यत् अन्तरिक्षम् । तत् उ मे पिता अभूत् । अहम् सूर्यम् उभयतः ददर्श । अहम् देवानाम् परम् गुहा यत् ।

उपयामगृहीतःtaken with the ‘upayāma’ formula
उपयामगृहीतः:
विशेषण (सम्बोधन ‘सोम’ का)
TypeAdjective
Rootउपयाम-गृहीत (प्रातिपदिक; √ग्रह् ‘ग्रहणे’ क्त)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् ‘भुवि’
बृहस्पतिसुतस्यof Bṛhaspati’s son
बृहस्पतिसुतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootबृहस्पति-सुत (समास; प्रातिपदिक)
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
इन्दोःof the drop (Soma)
इन्दोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
इन्द्रियावतःpossessed of Indra-like power
इन्द्रियावतः:
विशेषण (इन्दोः)
TypeAdjective
Rootइन्द्रियावत् (प्रातिपदिक)
पत्नीवतॊaccompanied by a wife (i.e., with consort/paired)
पत्नीवतॊ:
विशेषण (इन्दोः)
TypeAdjective
Rootपत्नीवत् (प्रातिपदिक)
ग्रहान्the cups/draughts (Soma-receptacles)
ग्रहान्:
कर्म
TypeNoun
Rootग्रह (प्रातिपदिक)
ऋध्यासम्may I prosper/succeed
ऋध्यासम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√ऋध् ‘वृद्धौ/समृद्धौ’
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
परस्तात्from beyond / on the farther side
परस्तात्:
अधिकरण (देश)
TypeIndeclinable
Rootपरस्तात् (अव्यय)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद्
अवस्तात्from below / beneath
अवस्तात्:
अधिकरण (देश)
TypeIndeclinable
Rootअवस्तात् (अव्यय)
यत्that which
यत्:
सम्बन्ध/उद्देश्य (यद्-तद् सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
अन्तरिक्षम्the mid-space, atmosphere
अन्तरिक्षम्:
कर्तृ/कर्म (सन्दर्भानुसार)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
indeed
:
निपात (बल/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
मेmy
मे:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद्
पिताfather
पिता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
अभूत्became / was
अभूत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू ‘सत्तायाम्’
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद्
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
उभयतःon both sides / from both directions
उभयतः:
अधिकरण (दिशा/पक्ष)
TypeIndeclinable
Rootउभयतः (अव्यय)
ददर्शsaw
ददर्श:
क्रिया
TypeVerb
Root√दृश् ‘दर्शने’
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद्
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
परमम्the highest
परमम्:
विशेषण (यत्/गुहा)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
गुहाthe hidden place / cave (secret)
गुहा:
कर्म (ददर्श)
TypeNoun
Rootगुहा (प्रातिपदिक)
यत्which
यत्:
सम्बन्ध (यद्-तद्/विशेष्य)
TypePronoun
Rootयद्
S
Soma
B
Bṛhaspati
I
Indra
S
Sūrya
D
Devāḥ (the Gods collectively)