Mantra 92
Rishi: RV seer-tradition for Agni-Vaiśvānara verses; VS application is Adhvaryu-functional
Devata: Agni Vaiśvānara
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
दि॒वि पृ॒ष्टो अ॑रोचता॒ग्निर्वै॑श्वान॒रो बृ॒हन् । क्ष्मया॑ वृधा॒न ओज॑सा॒ चनो॑हितो॒ ज्योति॑षा बाधते॒ तम॑:
Transliteration
diví pṛṣṭó arocatā́gnír vaiśvānaráḥ bṛhán | kṣmáyā vṛdhāná ójasā cánōhito jyótiṣā bādhate támaḥ
Translation
Di langit yang tinggi telah bersinar Agni Vaiśvānara, Yang Besar. Ia bertambah oleh bumi, oleh kekuatan; ditempatkan demi kebaikan kami; dengan cahayanya ia menghalau kegelapan.
Padapatha (Word Analysis)
दि॒वि । पृ॒ष्टः । अ॒रो॒च॒त॒ । अ॒ग्निः । वै॑श्वान॒रः । बृ॒हन् । क्ष्मया॑ । वृ॒धा॒नः । ओज॑सा । चनः॑-हितः । ज्योति॑षा । बा॒ध॒ते॒ । तमः॑ ।
Word by Word
दिविin heaven
दिवि:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootदिव् (प्रातिपदिक: द्यौ/दिव्) अथवा अव्ययीभाव-रूप
पृष्टःsprinkled/bedewed (touched)
पृष्टः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपृश् (धातु) → पृष्ट (कृदन्त) अथवा प्रातिपदिक ‘पृष्ट’
अरोचतshone forth
अरोचत:
क्रिया (अग्निः कर्ता)
TypeVerb
Rootरुच् (धातु)
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वैश्वानरःVaiśvānara (belonging to all men)
वैश्वानरः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootवैश्वानर (प्रातिपदिक)
बृहन्great, lofty
बृहन्:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
क्ष्मयाby/with the earth
क्ष्मया:
करण
TypeNoun
Rootक्ष्मा (प्रातिपदिक)
वृधानःgrowing, increasing
वृधानः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootवृध् (धातु) → वृधान (कृदन्त, शानच्)
ओजसाby strength, with vigor
ओजसा:
करण
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
नःof us, our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
हितःplaced, established
हितः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootधा (धातु) → हित (कृदन्त, क्त)
ज्योतिषाby light
ज्योतिषा:
करण
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
बाधतेdrives away, repels
बाधते:
क्रिया (अग्निः कर्ता)
TypeVerb
Rootबाध् (धातु)
तमःdarkness
तमः:
कर्म
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Agni VaiśvānaraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes