Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 24

Rishi: Yājñavalkya-tradition (Vājasaneyin)
Devata: Agni–Indra; Gāyatrī as chandas-power
Chandas: Gāyatrī (explicitly invoked as chandas)

होता॑ यक्षत्समिधा॒नं म॒हद्यश॒: सुस॑मिद्धं॒ वरे॑ण्यम॒ग्निमिन्द्रं॑ वयो॒धस॑म् । गा॒य॒त्रीं छन्द॑ इन्द्रि॒यं त्र्यविं॒ गां वयो॒ दध॒द्वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

hotā́ yakṣat samidhānám mahád yáśaḥ susamiddháṃ váreṇyam agním índraṃ vayodhásam | gāyatrī́ṃ chánda indríyaṃ tryavím gā́ṃ váyo dádhad vetvā́jyasya hotár yája

Biarlah Hotṛ memuja api yang dinyalakan, yang besar kemuliaannya, tersulut dengan baik, yang terpilih—Agni, Indra, penganugerah daya hidup. Chandas Gāyatrī, kekuatan Indra, tiga-lapis, yang menganugerahkan daya hidup—semoga ia membawa kejayaan; dengan ghee, wahai Hotṛ, laksanakanlah yajña!

होता॑ । यक्षत् । समि॒धा॒नम् । म॒हत् । यशः॑ । सु॒-समि॑द्धम् । वरे॑ण्यम् । अ॒ग्निम् । इन्द्र॑म् । वयः॑-धस॑म् । गा॒य॒त्रीम् । छन्दः॑ । इन्द्रि॒यम् । त्र्य॒विम् । गाम् । वयः॑ । दधत् । वेतु॑ । आज्य॑स्य । होत॒रि । यज॑

होताthe Hotṛ-priest
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक) < √हु (जुहोति)
यक्षत्let him worship / let him offer
यक्षत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (यक्षति)
समिधानम्the kindling (fuel/act of kindling)
समिधानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसमिधान (कृदन्त/प्रातिपदिक) < सम्-√धा (समिधा-)
महत्great
महत्:
कर्म
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
यशःglory, renown
यशः:
कर्म
TypeNoun
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
सुसमिद्धम्well-kindled
सुसमिद्धम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसुसमिद्ध (कृदन्त) < सु-सम्-√इध् (समिन्धते/समिध्यते)
वरेण्यम्choice-worthy, excellent
वरेण्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootवरेण्य (कृदन्त/प्रातिपदिक) < √वृ (वरणे) अथवा √वृ (वरणीय)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वयोधसम्strength-giving, life-sustaining
वयोधसम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootवयोधस् (प्रातिपदिक; वयस् + धस् ‘धारण/पोषण’)
गायत्रीम्the Gāyatrī (metre)
गायत्रीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगायत्री (प्रातिपदिक)
छन्दःmetre
छन्दः:
कर्म
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रियम्vigour, power
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
त्र्यविम्three-ewe(-valued)/having three sheep (epithet)
त्र्यविम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootत्र्यवि (प्रातिपदिक; त्रि + अवि ‘भेड़/अवि’)
गाम्cow
गाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
वयःvitality, life-force
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
दधत्placing, bestowing
दधत्:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Root√धा (दधाति)
एतुlet him go/come
एतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√इ (एति)
आज्यस्यof ghee
आज्यस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootआज्य (प्रातिपदिक)
होतॄन्the Hotṛ-priests (invokers)
होतॄन्:
कर्म
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
यजworship! offer!
यज:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (यजति)
A
Agni
I
Indra
G
Gāyatrī (Chandas)