Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 58

Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Parameṣṭhin; Sūrya (as adhīpati); Dhruvā as ritual power
Chandas: Mixed (ritual verse with extended identifications)

प॒र॒मे॒ष्ठी त्वा॑ सादयतु दि॒वस्पृ॒ष्ठे ज्योति॑ष्मतीम् । विश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॑ व्या॒नाय॒ विश्वं॒ ज्योति॑र्यच्छ । सूर्य॒स्तेऽधि॑पति॒स्तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द

paraméṣṭhī tvā sādáyatu divás-pṛṣṭhé jyótiṣmatīm | víśvasmai prāṇā́yāpānā́ya vyānā́ya víśvaṃ jyótiṛ yaccha | sū́ryas te ’dhipátiḥ táyā devátayā ’ṅgirasvád dhrúvā sīda

Semoga Parameṣṭhin mendudukkan engkau di belakang langit, yang bercahaya. Bagi seluruh (alam)—bagi prāṇa (nafas masuk), apāna (nafas keluar), dan vyāna (nafas yang meresap)—kurniakanlah cahaya sejagat. Surya ialah penguasamu; dengan dewa itu, wahai yang Angiras-wat, duduklah teguh, wahai Dhruvā.

प॒र॒मे॒ष्ठी । त्वा॑ । सा॒द॒य॒तु॒ । दि॒वः-पृ॒ष्ठे । ज्योति॑ष्मतीम् । विश्व॑स्मै । प्रा॒णाय॑ । अ॒पा॒नाय॑ । व्या॒नाय॑ । विश्व॑म् । ज्योति॑ः । य॒च्छ॒ । सूर्यः॑ । ते॒ । अधि॑पतिः । तया॑ । दे॒वत॑या । अ॒ङ्गि॒र॒स्वत् । ध्रु॒वा । सी॑द

परमेष्ठीthe Supreme Lord (Paramesthin)
परमेष्ठी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपरमेष्ठिन् (प्रातिपदिक) < परम् + स्था (कृदन्त-निष्ठा/इन्)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सादयतुmay (he) seat / place
सादयतु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसादय् (णिजन्त) < सद्
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध (अधिकारण-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौः (प्रातिपदिक)
पृष्ठेon the back/surface
पृष्ठे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
ज्योतिष्मतीम्luminous
ज्योतिष्मतीम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootज्योतिष्मत् (प्रातिपदिक)
विश्वस्मैfor all / for the universe
विश्वस्मै:
सम्प्रदान
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
प्राणायfor the in-breath / vital breath
प्राणाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
अपानायfor the out-breath
अपानाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअपान (प्रातिपदिक)
व्यानायfor the pervading breath
व्यानाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootव्यान (प्रातिपदिक)
विश्वम्all; the whole
विश्वम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
कर्म/प्रत्यय-फल (यत्-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
यच्छgrant; bestow
यच्छ:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootयम् (धातु)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अधिपतिःoverlord; presiding lord
अधिपतिः:
कर्तृ/विशेष्य
TypeNoun
Rootअधिपति (प्रातिपदिक)
तयाby/with that
तया:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
देवतयाby (that) deity-presence
देवतया:
करण
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
अङ्गिरस्वत्like/possessed of the Aṅgiras (radiant)
अङ्गिरस्वत्:
(क्रियाविशेषण/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअङ्गिरस् + वत् (प्रातिपदिक)
ध्रुवाfirm; steady
ध्रुवा:
कर्तृ (सीद्-क्रियायाः)
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
सीदsit; be seated
सीद:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसद् (धातु)
P
Parameṣṭhin
S
Sūrya
D
Dhruvā
A
Aṅgiras (Aṅgirasvat)