Mantra 28
Rishi: Āṅgirasa tradition (explicitly invoked)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
त्वाम॑ग्ने॒ अङ्गि॑रसो॒ गुहा॑ हि॒तमन्व॑विन्दञ्छिश्रिया॒णं वने॑ – वने । स जा॑यसे म॒थ्यमा॑न॒: सहो॑ म॒हत्त्वामा॑हु॒: सह॑सस्पु॒त्रम॑ङ्गिरः
Transliteration
tvā́m agne áṅgiraso gúhā hitám ánv avindan chiśriyāṇáṃ váne-vane | sá jā́yase mathyámānaḥ sáho mahát tvā́m ā́huḥ sáhasaḥ putrám áṅgiraḥ
Translation
Wahai Agni, engkau telah ditemui oleh para Aṅgirasa, tersembunyi di dalam guha, bersemayam pada tiap rimba—pada rimba. Engkau lahir apabila dikocok; besarlah kekuatanmu: engkau mereka sebut Putera Kekuatan, wahai Aṅgiras.
Padapatha (Word Analysis)
त्वाम् । अ॒ग्ने॒ । अङ्गि॑रसः । गुहा॑ । हि॒तम् । अनु॑ । अ॒वि॒न्द॒न् । शि॒श्रि॒या॒णम् । वने॑-वने । सः । जा॑यसे । म॒थ्यमा॑नः । सहः॑ । म॒हत् । त्वाम् । आ॒हुः । सह॑सः । पु॒त्रम् । अ॒ङ्गि॒रः
Word by Word
त्वाम्you (as object)
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अङ्गिरसःthe Aṅgirases
अङ्गिरसः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअङ्गिरस् (प्रातिपदिक)
गुहाःfrom the cave (hiding-place)
गुहाः:
अपादान
TypeNoun
Rootगुहा (प्रातिपदिक)
हितम्placed, hidden
हितम्:
कर्म
TypeAdjective/Participle
Root√धा (धातु) → हित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त) / अथवा ‘हित’ (विशेषण-प्रातिपदिक)
अनुalong, after; in accordance
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
अविन्दन्they found
अविन्दन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (लभे/विन्दति)
शिश्रियाणम्resting/lying (there), having taken refuge
शिश्रियाणम्:
कर्म (हितम्/त्वाम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√श्रि (आश्रये) → शिश्रियाण (कृदन्त, क्त्वा-न/परिप्रयोगः; वस्तुतः परिपूर्ण-भूतार्थे ‘शिश्रियाण’ = ‘आश्रित/निविष्ट’)
वनेin the wood/forest
वने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
वनेin the wood—(yes) in the wood
वने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
सःhe (that one = Agni)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जायसेyou are born / you arise
जायसे:
क्रिया
TypeVerb
Root√जन् (जायते)
मथ्यमानःbeing churned/produced by churning
मथ्यमानः:
कर्तृ (जायसे इत्यस्य विशेषणम्) / करणभावे ‘being churned’
TypeParticiple
Root√मथ् (मन्थने) → मथ्यमान (कृदन्त, शानच्)
सहःstrength, might
सहः:
कर्म
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
महत्great
महत्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (विशेषण-प्रातिपदिक)
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आहुःthey have said / they call
आहुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√अह् (ब्रूते/आह)
सहसःof strength, of might
सहसः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
पुत्रम्son
पुत्रम्:
कर्म (आहुः इत्यस्य) / उपपद-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
अङ्गिरःO Aṅgiras
अङ्गिरः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअङ्गिरस् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniA
Aṅgirases (Āṅgirasa lineage)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes