Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 16

शिवस्य परापरब्रह्मस्वरूपनिर्णयः / Determination of Śiva as Higher and Lower Brahman

व्यक्तिर्व्यावृत्तिरूपं तं पिण्डजातेः समाश्रयम् । जातयो व्यक्तयश्चैव तदाज्ञापरिपालिताः

vyaktirvyāvṛttirūpaṃ taṃ piṇḍajāteḥ samāśrayam | jātayo vyaktayaścaiva tadājñāparipālitāḥ

“Vyakti” ialah penampakan individu yang berwujud pemisahan dan pembatasan yang jelas, bersandar pada agregat (piṇḍa) dan pada jāti. Baik jāti mahupun vyakti semuanya ditadbir serta dipelihara oleh titah-Nya.

व्यक्तिःthe individual (particular)
व्यक्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
व्यावृत्तिरूपम्of the nature of differentiation/exclusion
व्यावृत्तिरूपम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्यावृत्ति + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषण (qualifying समाश्रयम्/implicit ‘भवति’)
तम्that
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; निर्देश (referring to the said entity)
पिण्डजातेःof the embodied genus (genus in the individual)
पिण्डजातेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपिण्डजाति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
समाश्रयम्support/abode
समाश्रयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसम् + आ + श्रि (धातु) + अप् (प्रत्यय) → समाश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; ‘आश्रय’ = आधार (support)
जातयःgenera/universals
जातयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजाति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
व्यक्तयःindividuals/particulars
व्यक्तयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
and
:
Sambandha/Upapada (सम्बन्ध/उपपद)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha/Upapada (सम्बन्ध/उपपद)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphasis)
तत्of that (his)
तत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; विशेषण (qualifying आज्ञा)
आज्ञाcommand
आज्ञा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासपूर्वपद (in compound)
परिपालिताःgoverned/maintained
परिपालिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरि + पाल् (धातु) + क्त (प्रत्यय) → परिपालित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle)

Suta Goswami

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahadeva

S
Shiva

FAQs

It teaches that all differentiated existence—individual beings and their classes—depends on a higher governing principle, ultimately Shiva (Pati), whose ordinance sustains cosmic order; recognizing this supports surrender and right knowledge leading toward liberation.

The Linga signifies Shiva as the transcendent ground and ruler of manifestation; worship of Saguna Shiva trains the mind to perceive that all forms and categories function under His ājñā, turning ordinary differentiation into contemplative recognition of the Lord’s sovereignty.

Meditate on Shiva as the inner governor (ājñādhāra) while repeating the Panchakshara—“Om Namaḥ Śivāya”—cultivating śaraṇāgati (surrender) and steadiness; optionally support this with Tripuṇḍra (bhasma) and Rudrākṣa as reminders of His ruling presence.