Mantra 14
Sukta 6.16
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 6.16)
Samhita Patha (Devanagari)
तमु त्वा दध्यङ्ङृषिः पुत्र ईधे अथर्वणः । वृत्रहणं पुरंदरम् ॥
Samhita Patha (IAST)
तमु॑ त्वा द॒ध्यङ्ङृषि॑: पु॒त्र ई॑धे॒ अथ॑र्वणः । वृ॒त्र॒हणं॑ पुरंद॒रम् ॥
Transliteration
tám u tvā dadhyáṅ ṛ́ṣiḥ putrá īdhe átharvaṇaḥ | vṛtrá-haṇaṃ puraṃ-darám ||
Translation
Dan engkau itu—yang dinyalakan oleh resi Dadhyaṅ, putera Atharvan—(engkau) pembunuh Vṛtra, pemecah kubu-kubu yang tertutup. Wahai Agni, jadilah dalam diri kami kekuatan yang meremukkan gelap yang termeterai dan melepaskan cahaya.
Padapatha (Word Analysis)
तम् । ऊँ॒ इति॑ । त्वा॒ । द॒ध्यङ् । ऋषिः॑ । पु॒त्रः । ई॒धे॒ । अथ॑र्वणः । वृ॒त्र॒ऽहन॑म् । पु॒र॒म्ऽद॒रम् ॥तम् । ऊँ इति । त्वा । दध्यङ् । ऋषिः । पुत्रः । ईधे । अथर्वणः । वृत्रहनम् । पुरम्दरम् ॥tam | oṃ iti | tvā | dadhyaṅ | ṛṣiḥ | putraḥ | īdhe | atharvaṇaḥ | vṛtra-hanam | puram-daram
Word by Word
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उindeed / and
उ:
—
TypeIndeclinable (particle)
Rootउ (निपात)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (अस्मद्-युष्मद् सर्वनाम)
दध्यङ्ङृषिःthe seer Dadhyañc
दध्यङ्ङृषिः:
कर्तृ
TypeNoun (proper name)
Rootदध्यङ् (ऋषि-नाम, प्रातिपदिक) + ऋषि
पुत्रःson
पुत्रः:
कर्तृ (दध्यङ्ङृषेः विशेषण/अप्पोज़िशन)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
ईधेkindles / invokes
ईधे:
क्रिया
TypeVerb
Rootइध् (इन्धे) ‘प्रदीपने/दीप्तौ’
अथर्वणःof Atharvan
अथर्वणः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun (proper name/lineage)
Rootअथर्वन् (प्रातिपदिक)
वृत्रहणम्Vṛtra-slayer
वृत्रहणम्:
कर्म (त्वा—विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootवृत्रहन् (प्रातिपदिक; वृत्र + हन्)
पुरंदरम्fort-destroyer
पुरंदरम्:
कर्म (त्वा—विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootपुरंदर (प्रातिपदिक; पुर् + दॄ/दर् ‘भेदन’)