Rig Veda 10.98.8 — Mandala 10, Sukta 98, Mantra 8

Sukta 10.98

Rishi: Devāpi Ārṣṭiṣeṇa

Devata: Agni (directly addressed); Parjanya as the action/boon activated

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

यं त्वा देवापिः शुशुचानो अग्न आर्ष्टिषेणो मनुष्यः समीधे । विश्वेभिर्देवैरनुमद्यमानः प्र पर्जन्यमीरया वृष्टिमन्तम् ॥

Transliteration

yáṃ tvā devā́piḥ śuśucā́nó agna ārṣṭiṣeṇó manuṣyàḥ samī́dhe | víśvebhir deváir anumádyamānaḥ prá parjányam īraya vṛṣṭimántam ||

Translation

Wahai Agni, engkau yang disemarakkan oleh Devāpi—manusia Ārṣṭiṣeṇa—dalam nyala yang menyala; diperkenan dan digembirakan oleh segala dewa: gerakkanlah Parjanya, pembawa hujan; bangkitkanlah curahan kelimpahan yang turun.

Word by Word

• यम्: whom
• यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (sarvanāma-prātipadika)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (sarvanāma-prātipadika)

• देवापिः: Devāpi
• देवापिः: कर्तृ
• Type: Noun (Proper)
• Root: देवापि (prātipadika; proper name)

• शुशुचानः: shining, blazing
• शुशुचानः: कर्तृ (देवापेः विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: शुच् (धातु) → शुशुचान (perf. act. participle)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (prātipadika)

• आर्ष्टिषेणः: Ārṣṭiṣeṇa (name/epithet)
• आर्ष्टिषेणः: कर्तृ (देवापिः/मनुष्यः इत्यस्य सह-सम्बन्धी)
• Type: Noun (Proper/Epithet)
• Root: आर्ष्टिषेण (prātipadika; epithet/name)

• मनुष्यः: the man, mortal
• मनुष्यः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मनुष्य (prātipadika)

• समीधे: is kindled / kindles (for himself)
• समीधे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सम्-इध् (धातु) → समीधे

• विश्वेभिः: with all
• विश्वेभिः: करण
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (prātipadika)

• देवैः: with the gods
• देवैः: करण
• Type: Noun
• Root: देव (prātipadika)

• अनुमद्यमानः: rejoicing/being gladdened (in accord)
• अनुमद्यमानः: कर्तृ (मनुष्यः/देवापिः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: अनु-√मद् (धातु) → अनुमद्यमान (pres. pass./ātmanepada participle)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (upasarga/avyaya)

• पर्जन्यम्: Parjanya (rain-god)
• पर्जन्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पर्जन्य (prātipadika)

• ईरय: set in motion, impel
• ईरय: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ईरय (causative stem of √ईर/√इर् ‘to set in motion’)

• वृष्टिमन्तम्: possessing rain, rain-bringing
• वृष्टिमन्तम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: वृष्टि + मन्त (prātipadika)