HomeRig VedaMandala 10Sukta 102Mantra 12
Previous Mantra

Mantra 12

Sukta 10.102

Rishi: Mudgala
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh

त्वं विश्वस्य जगतश्चक्षुरिन्द्रासि चक्षुषः । वृषा यदाजिं वृषणा सिषाससि चोदयन्वध्रिणा युजा ॥

त्वं विश्व॑स्य॒ जग॑त॒श्चक्षु॑रिन्द्रासि॒ चक्षु॑षः । वृषा॒ यदा॒जिं वृष॑णा॒ सिषा॑ससि चो॒दय॒न्वध्रि॑णा यु॒जा ॥

tváṃ víśvasya jágataś cákṣur indrā́si cákṣuṣaḥ | vṛ́ṣā yád ā́jiṃ vṛ́ṣaṇā síṣāsasi codáyan vádhriṇā yujā́ ||

Engkaulah mata bagi segala yang bergerak, wahai Indra—mata bagi penglihatan sang pelihat. Apabila, sebagai banteng kekuatan, engkau menggerakkan ají (pertarungan) bersama pasangan yang perkasa, menghalau dengan daya yang terpasang pada kuk, engkau membangkitkan gerak kemenangan dalam diri kami.

त्वम् । विश्व॑स्य । जग॑तः । चक्षुः॑ । इ॒न्द्र॒ । अ॒सि॒ । चक्षु॑षः । वृषा॑ । यत् । आ॒जिम् । वृष॑णा । सिसा॑ससि । चो॒दय॑न् । वध्रि॑णा । यु॒जा ॥त्वम् । विश्वस्य । जगतः । चक्षुः । इन्द्र । असि । चक्षुषः । वृषा । यत् । आजिम् । वृषणा । सिसाससि । चोदयन् । वध्रिणा । युजा ॥tvam | viśvasya | jagataḥ | cakṣuḥ | indra | asi | cakṣuṣaḥ | vṛṣā | yat | ājim | vṛṣaṇā | sisāsasi | codayan | vadhriṇā | yujā

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वस्यof all, of the whole
विश्वस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
जगतःof the moving world, of the universe
जगतः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
चक्षुःeye
चक्षुः:
प्रेडिकेट-नाम (समानााधिकरणम्)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
चक्षुषःof the eye; of sight
चक्षुषः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
वृषाthe bull; the vigorous one
वृषा:
कर्तृ (apposition to त्वम्)
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
यदाwhen
यदा:
अधिकरण (काल)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
अजिम्contest, race, battle
अजिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअजि (प्रातिपदिक)
वृषणाwith (your) bull-like might; by the strong one
वृषणा:
करण
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
सिषाससिyou desire to win/overcome; you seek to master
सिषाससि:
क्रिया
TypeVerb
Rootसस्/शास् (धातु; desiderative stem सिषास-)
चोदयन्urging on, impelling
चोदयन्:
कर्तृ (सह-क्रिया/विशेषण of त्वम्/वृषा)
TypeVerb (participle)
Rootचुद् (धातु)
वध्रिणाwith the castrated (one/animal)
वध्रिणा:
करण
TypeNoun
Rootवध्रि (प्रातिपदिक)
युजाwith the yoked (steed/companion); with a yoke-fellow
युजा:
करण
TypeNoun
Rootयुज् (प्रातिपदिक from √युज् ‘yoke, join’)