HomeRig VedaMandala 1Sukta 54Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.54

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditionally for RV 1.54)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

नि यद्वृणक्षि श्वसनस्य मूर्धनि शुष्णस्य चिद्व्रन्दिनो रोरुवद्वना । प्राचीनेन मनसा बर्हणावता यदद्या चित्कृणवः कस्त्वा परि ॥

नि यद्वृ॒णक्षि॑ श्वस॒नस्य॑ मू॒र्धनि॒ शुष्ण॑स्य चिद्व्र॒न्दिनो॒ रोरु॑व॒द्वना॑ । प्रा॒चीने॑न॒ मन॑सा ब॒र्हणा॑वता॒ यद॒द्या चि॑त्कृ॒णव॒: कस्त्वा॒ परि॑ ॥

ní yád vṛṇákṣi śvasanásya mūrdhánī śúṣṇasya cid vrandíno rórūvad vánā | prācīnéna mánasā barhaṇā́vatā yád adyā́ cit kṛṇávaḥ kás tvā pári ||

Apabila engkau menghentam pada ubun-ubun Śvasana—bahkan Śuṣṇa yang degil melawan—rimba pun mengaum lantang. Dengan mindamu yang memacu ke hadapan, sarat dengan pertambahan, apa pun yang engkau lakukan bahkan pada hari ini—siapakah yang mampu melingkungimu?

नि । यत् । वृ॒णक्षि॑ । श्व॒स॒नस्य॑ । मू॒र्धनि॑ । शुष्ण॑स्य । चि॒त् । व्र॒न्दिनः॑ । रोरु॑वत् । वना॑ । प्रा॒चीने॑न । मन॑सा । ब॒र्हणा॑ऽवता । यत् । अ॒द्य । चि॒त् । कृ॒णवः॑ । कः । त्वा॒ । परि॑ ॥नि । यत् । वृणक्षि । श्वसनस्य । मूर्धनि । शुष्णस्य । चित् । व्रन्दिनः । रोरुवत् । वना । प्राचीनेन । मनसा । बर्हणावता । यत् । अद्य । चित् । कृणवः । कः । त्वा । परि ॥ni | yat | vṛṇakṣi | śvasanasya | mūrdhani | śuṣṇasya | cit | vrandinaḥ | roruvat | vanā | prācīnena | manasā | barhaṇāvatā | yat | adya | cit | kṛṇavaḥ | kaḥ | tvā | pari

निdown; forth (as preverb)
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि
यत्when/that which
यत्:
Karma (with √वृणक्षि) / correl. clause marker
TypePronoun
Rootयद्
वृणक्षिyou rend; you break
वृणक्षि:
TypeVerb
Root√वृज्/√वृणज् (Vedic: ‘to tear, rend, break’)
श्वसनस्यof the breathing one; of the snorting (foe)
श्वसनस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (of …)
TypeNoun
Rootश्वसन
मूर्धनिon the head; at the head
मूर्धनि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootमूर्धन्
शुष्णस्यof Śuṣṇa (demon)
शुष्णस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeProper Noun
Rootशुष्ण
चित्even; indeed
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित्
व्रन्दिनःof the roaring/howling one (epithet)
व्रन्दिनः:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun/Adjective
Rootव्रन्दिन्
रोरुवत्roaring; howling
रोरुवत्:
Karma (qualifier of ‘that which’)
TypeAdjective (present participial) / Kṛdanta
Rootरोरुवत् (from √रु ‘to roar’, intensive/iterative base रोरु-)
वनाwoods; forests
वना:
Karma (object of √वृणक्षि)
TypeNoun
Rootवन
प्राचीनेनwith forward/ancient (fore-reaching)
प्राचीनेन:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootप्राचीन
मनसाwith mind; by thought
मनसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमनस्
बर्हणावतmighty; possessing strength
बर्हणावत:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootबर्हणावत् (possessive adj. from बर्हण ‘might, greatness’)
यत्what; that which
यत्:
Karma (with √कृणवः) / clause marker
TypePronoun
Rootयद्
अद्यtoday; now
अद्य:
Adhikaraṇa (time)
TypeIndeclinable
Rootअद्य
चित्even; indeed
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित्
कृणवःyou will do; you may accomplish
कृणवः:
TypeVerb
Root√कृ (Vedic pres. stem कृणु-)
कःwho?
कः:
Kartā (of implied verb ‘is/knows’)
TypePronoun
Rootकिम्
त्वाyou
त्वा:
Karma (with परि)
TypePronoun
Rootत्वद्
परिaround; about
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि