Mantra 12
Sukta 1.14
Rishi: Medhātithi Kāṇva
Devata: Agni (as carrier of gods)
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
युक्ष्वा ह्यरुषी रथे हरितो देव रोहितः । ताभिर्देवाँ इहा वह ॥
Samhita Patha (IAST)
यु॒क्ष्वा ह्यरु॑षी॒ रथे॑ ह॒रितो॑ देव रो॒हित॑: । ताभि॑र्दे॒वाँ इ॒हा व॑ह ॥
Transliteration
yúkṣvā hí áruṣī rátʰe haríto deva róhitaḥ | tā́bhir devā́ṃ ihā́ vaha ||
Translation
Pasangkanlah sesungguhnya dua yang kemerah-merahan itu pada rata—kuasamu yang hijau dan yang merah, wahai Yang Bercahaya; dengan keduanya bawalah para dewa ke mari.
Padapatha (Word Analysis)
यु॒क्ष्व । हि । अरु॑षीः । रथे॑ । ह॒रितः॑ । दे॒व॒ । रो॒हितः॑ । ताभिः॑ । दे॒वान् । इ॒ह । आ । व॒ह॒ ॥युक्ष्व । हि । अरुषीः । रथे । हरितः । देव । रोहितः । ताभिः । देवान् । इह । आ । वह ॥yukṣva | hi | aruṣīḥ | rathe | haritaḥ | deva | rohitaḥ | tābhiḥ | devān | iha | ā | vaha
Word by Word
युक्ष्वyoke (you)!
युक्ष्व:
—
TypeVerb
Rootयुज् (योजने)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
अरुषीthe two tawny (mares)
अरुषी:
कर्म (युक्ष्व—whom to yoke)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअरुष (प्रातिपदिक: ‘reddish, tawny’)
रथेon the chariot
रथे:
अधिकरण (location: on/at the chariot)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
हरितःthe bay (horses)
हरितः:
कर्म (yoke the bays)
TypeNoun
Rootहरित् (प्रातिपदिक: ‘bay, greenish; a bay horse’)
देवO god (Agni)
देव:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootदेव (प्रातिपदिक)
रोहितःthe ruddy (horses)
रोहितः:
कर्म (yoke the ruddy ones)
TypeNoun
Rootरोहित (प्रातिपदिक: ‘ruddy; a red horse’)
ताभिःwith those (mares/horses)
ताभिः:
करण (instrument: with them)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवान्the gods
देवान्:
कर्म (whom to bring)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
अधिकरण (place: here)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
आhither, towards
आ:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग)
वहcarry/bring (you)!
वह:
—
TypeVerb
Rootवह् (प्रापणे/वहने)