Shloka 31

महेन्द्राशनिकल्पेनतलेनाभिहतःक्षितौ ।।।।पपातरुधिरक्लिन्नश्शोणितंसमुद्यमन् ।स्रोतोभ्यस्तुविरूपाक्षोजलंप्रस्रवणादिव ।।।।

mahendrāśanikalpena talenābhihataḥ kṣitau | papāta rudhiraklinnaḥ śoṇitaṃ samudyaman | srotobhyas tu virūpākṣo jalaṃ prasravaṇād iva ||

Dihentam ke bumi oleh tamparan telapak yang laksana halilintar Indra, Virūpākṣa pun rebah—tubuhnya bermandi darah, memuntahkan darah; dari segenap liang tubuhnya darah memancut bagaikan air dari air terjun.

महेन्द्र-आशनि-कल्पेनlike Indra's thunderbolt
महेन्द्र-आशनि-कल्पेन:
करण (Karana/Instrument; descriptive)
TypeAdjective
Rootमहेन्द्र (प्रातिपदिक) + आशनि (प्रातिपदिक) + कल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुष (महेन्द्रस्य आशनिः; तस्य कल्पः = like Indra's thunderbolt)
तलेनwith the palm
तलेन:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
अभिहतःstruck
अभिहतः:
विशेषण (attribute of Virupaksha)
TypeAdjective
Rootअभि-√हन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्षितौon the ground
क्षितौ:
अधिकरण (Adhikarana/Location)
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
पपातfell
पपात:
क्रिया (main verb)
TypeVerb
Root√पत् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
रुधिर-क्लिन्नःsoaked in blood
रुधिर-क्लिन्नः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootरुधिर (प्रातिपदिक) + क्लिन्न (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (रुधिरेण क्लिन्नः = drenched with blood)
शोणितम्blood
शोणितम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशोणित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
समुद्यमन्spewing forth
समुद्यमन्:
क्रियाविशेषण (concomitant action)
TypeVerb
Rootसम्-उद्-√यम् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थ: उद्गिरन्/उत्क्षिपन् (raising/vomiting forth)
स्रोतोभ्यःfrom the streams (of his body)
स्रोतोभ्यः:
अपादान (Apadana/Source)
TypeNoun
Rootस्रोतस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), बहुवचन
तुindeed
तु:
निपात (particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषणार्थक-निपात (particle: but/indeed)
विरूपाक्षःVirupaksha
विरूपाक्षः:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeNoun
Rootविरूपाक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जलम्water
जलम्:
कर्म (Karma/Object; of implied comparison)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रस्रवणात्from a waterfall
प्रस्रवणात्:
अपादान (Apadana/Source; in simile)
TypeNoun
Rootप्रस्रवण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; उपमान-निर्देश (source in simile)
इवlike
इव:
उपमा-सूचक (simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-वाचक-अव्यय (simile particle)

Hurt by the palm which resembled Indra's weapon, blood started flowing from Virupaksha's body just like water flowed from waterfalls. Bathed in blood, vomiting blood, Virupaksha fell on the ground.

V
Virūpākṣa
S
Sugrīva
M
Mahendra (Indra)
A
Aśani (thunderbolt)
P
Prasravaṇa (waterfall/spring imagery)

FAQs

Adharma culminates in ruin: the imagery of collapse and blood-flow underscores the grave consequence of violent wrongdoing and the decisive end of unjust aggression.

After Sugrīva’s crushing palm-blow, Virūpākṣa is thrown down, bleeding profusely and collapsing on the battlefield.

Sugrīva’s protective valor in a just alliance (supporting Rāma’s cause), paired with the epic’s reminder of war’s terrible cost.