Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

युद्धकाण्डे द्विनवतितमः सर्गः

Indrajit’s Fall, Rama’s Embrace, and Sushena’s Battlefield Healing

अद्याहंविजयीशत्रौहतेतस्मिन् दुरात्मनि ।रावणस्यनृशंसस्यदिष्ट्यावीरत्वयारणे ।।।।छिन्नोहिदक्षिणोबाहुः स हितस्यव्यपाश्रयः ।विभीषणहनूमद्भ्यांकृतंकर्ममहद्रणे ।।।।

adyāhaṃ vijayī śatrau hate tasmin durātmani |

rāvaṇasya nṛśaṃsasya diṣṭyā vīra tvayā raṇe ||

chinno hi dakṣiṇo bāhuḥ sa hitasya vyapāśrayaḥ |

vibhīṣaṇahanūmadbhyāṃ kṛtaṃ karma mahad raṇe ||

Pada hari ini aku mengira diriku menang, wahai pahlawan, kerana si durjana itu—anak kepada Rāvaṇa yang kejam—telah engkau tewaskan di medan perang. Sesungguhnya lengan kanannya, sandaran kekuatannya, telah tertebas; dan dalam peperangan ini, Vibhīṣaṇa serta Hanūmān juga telah menyempurnakan suatu jasa yang agung.

adyatoday, now
adya:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootadya (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (1), एकवचन
vijayīvictorious
vijayī:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvijayin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘victorious’
śatrau(when) the enemy
śatrau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśatru (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; ‘with regard to the enemy / when the enemy…’
hatebeing slain
hate:
Sati-saptamī (सति-सप्तमी)
TypeAdjective
Roothata (कृदन्त-प्रातिपदिक; √han (धातु))
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; locative absolute with ‘śatrau’
tasminin that (one)
tasmin:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; ‘in that (one)’
durātmaniin the evil-minded one
durātmani:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdurātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; ‘in the evil-souled one’
rāvaṇasyaof Ravana
rāvaṇasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrāvaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
nṛśaṃsasyacruel
nṛśaṃsasya:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnṛśaṃsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; adjective qualifying ‘rāvaṇasya’
diṣṭyāfortunately
diṣṭyā:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootdiṣṭi (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग; तृतीया-एकवचनरूपेण भाववाचक (fortunately / by good luck)
vīratvayāby heroism
vīratvayā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvīratva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; ‘by (your) heroism’
raṇein battle
raṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootraṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
chinnaḥcut off
chinnaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootchinna (कृदन्त-प्रातिपदिक; √chid (धातु))
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; past passive participle
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/हेतुवाचक निपात (indeed/for)
dakṣiṇaḥright
dakṣiṇaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; adjective to ‘bāhuḥ’
bāhuḥarm
bāhuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbāhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
saḥhe/that (arm)
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
hitasyaof welfare, of benefit
hitasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Roothita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; ‘of welfare/good’
vyapāśrayaḥsupport, refuge
vyapāśrayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvyapāśraya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘support/refuge’
vibhīṣaṇa-hanūmadbhyāmby Vibhishana and Hanuman
vibhīṣaṇa-hanūmadbhyām:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvibhīṣaṇa + hanūmat (प्रातिपदिक + प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास; पुंलिङ्ग, तृतीया (3), द्विवचन; ‘by Vibhishana and Hanuman’
kṛtamdone
kṛtam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/भाव)
TypeAdjective
Rootkṛta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √kṛ (धातु))
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; past passive participle; predicative ‘done’
karmadeed
karma:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
mahatgreat
mahat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; adjective to ‘karma’
raṇein battle
raṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootraṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

"You have done an extremely beneficial task which is difficult for others to do. I think Ravana is killed in the battle with your action of killing Indrajith."

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
R
Rāvaṇa
I
Indrajit (implied as the slain foe and 'right arm' support)
V
Vibhīṣaṇa
H
Hanūmān

FAQs

Dharma values truthful attribution and gratitude: Rāma acknowledges both Lakṣmaṇa’s decisive act and the contributions of allies, upholding satya and fairness.

Rāma, consoling Lakṣmaṇa, declares the war’s turning point and credits Lakṣmaṇa’s victory while also honoring Vibhīṣaṇa and Hanūmān.

Rāma’s integrity in giving credit, and the cooperative virtue of righteous alliance—victory through coordinated dharmic effort.