Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

इन्द्रजित्-लक्ष्मणयुद्धम् तथा वानरप्रोत्साहनम्

Indrajit–Lakshmana Battle and the Rallying of the Vanaras

ततस्तुकपिशार्दूलाःश्रवेन्तःश्चपुनःपुनः ।।।।मुमुचुर्विविधान्नादान्मेघान् दृष्टवेवबर्हिणः ।

tatas tu kapiśārdūlāḥ śravantaḥ ca punaḥ punaḥ |

mumucur vividhān nādān meghān dṛṣṭveva barhiṇaḥ ||

Kemudian para kapi yang gagah laksana harimau, meraung berulang-ulang, melepaskan pelbagai seruan—bagaikan burung merak melihat awan hujan.

ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb)
तुbut/indeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअवधारण/विरोधार्थक निपात
कपिशार्दूलाःtigers among monkeys
कपिशार्दूलाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkapi-śārdūla (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कपीनां शार्दूलाः), पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
श्रवेन्तःroaring
श्रवेन्तः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśru (धातु) + śatṛ (कृत्)
Formशतृ-कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; ‘roaring/sounding’
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति-वाचक अव्यय
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति-वाचक अव्यय
मुमुचुःreleased/uttered
मुमुचुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootmuc (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
विविधान्various
विविधान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvividha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया बहुवचन; agrees with ‘नादान्’
नादान्sounds/roars
नादान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया बहुवचन
मेघान्clouds
मेघान्:
Upamana-object (उपमान-आश्रय)
TypeNoun
Rootmegha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया बहुवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootdṛś (धातु) + ktvā (कृत्)
Formक्त्वा-कृदन्त (absolutive): ‘having seen’
इवlike
इव:
Upama-marker (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय
बर्हिणःpeacocks
बर्हिणः:
Upameya (उपमेय/कर्ता)
TypeNoun
Rootbarhin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन

Then the tigers among monkeys again and again roaring in seeing the clouds made several kinds of sounds like peacocks.

V
Vānara (kapiśārdūla)

FAQs

Collective courage in a righteous cause: the simile highlights how the vānaras’ spirits rise naturally when the moment for action arrives.

The vānaras, stirred into action, roar loudly; the poet compares their cries to peacocks calling when clouds gather.

Valor and morale—energetic readiness to support dharma in battle.