Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

निकुम्भवधः — The Slaying of Nikumbha

Hanuman’s Duel

तथाभिहतस्तेनहनुमान् प्लवगोत्तमः ।।।।मुष्टिंसम्वर्तयामासबलेनातिमहाबलः ।

tathābhihatas tena hanumān plavagottamaḥ |

muṣṭiṃ saṃvartayāmāsa balenātimahābalaḥ ||

Demikian dipukul, Hanumān—yang utama antara para kera, berdaya amat besar—menggenggam penumbuknya sekuat-kuatnya.

तथाthus
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner: "thus")
अभिहतःstruck
अभिहतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअभि-हन् (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेनby him/with that
तेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
हनुमान्Hanuman
हनुमान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्लवगोत्तमःbest of monkeys
प्लवगोत्तमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्लवग + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (प्लवगानाम् उत्तमः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मुष्टिम्fist
मुष्टिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमुष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
संवर्तयामासclenched/contracted
संवर्तयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-वृत्/वर्त् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद, perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense (णिच्) "to make roll/contract"
बलेनby strength
बलेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
अतिमहाबलःexceedingly mighty
अतिमहाबलः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअति + महा + बल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (अतिशयेन महाबलः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (हनुमान्)

Highly energetic champion endowed with speed, close to wind god in valour raising his fist instantly crushed Nikumbha on the chest.

H
Hanumān

FAQs

Dharma includes disciplined power: strength is gathered and directed purposefully, not wasted in panic or cruelty.

After being struck, Hanumān prepares to counterattack, focusing his energy into a decisive response.

Saṃyama (controlled force): Hanumān’s restraint and focus precede effective action.