Previous Verse
Next Verse

Shloka 70

इन्द्रजितः ब्रह्मास्त्र-यागः तथा वानरसेनाविध्वंसः

Indrajit’s Brahmastra Rite and the Crushing of the Vanara Host

मन्येस्वयम्भुर्भगवानच्नित्योयस्यैतदस्त्रंप्रभवश्चयोऽस्य ।बाणावपातास्त्वमिहाद्यधीमन्मयासहाव्यग्रमनास्सहस्व ।।।।

manye svayambhūr bhagavān acintyo

yasyaitad astraṃ prabhavaś ca yo 'sya |

bāṇāvapātās tvam ihādya dhīman

mayā sahāvyagramanāḥ sahasva ||

Aku berpendapat bahawa Yang Maha Suci, Brahmā Yang Terlahir Sendiri, itu tidak terjangkau oleh fikiran; senjata ini milik-Nya dan kekuatannya pun bersumber daripada-Nya. Maka, wahai yang bijaksana, hari ini di sini tahanlah bersama-samaku hujan anak panah ini, dengan hati yang tidak gelisah.

manyeI think
manye:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√man (मन् धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
svayambhūḥthe Self-born (Brahma)
svayambhūḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsvayambhū (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
bhagavānthe Lord
bhagavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
acintyaḥinconceivable
acintyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootacintya (कृदन्त; √cint/चिन्त् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-पूर्वक यत्-प्रत्ययान्त (inconceivable)
yasyawhose
yasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; सम्बन्धवाचक
etatthis
etat:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
astramweapon
astram:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootastra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
prabhavaḥorigin/source
prabhavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprabhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धवाचक
asyaof this/of him
asya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
bāṇa-avapātāḥhails/showers of arrows
bāṇa-avapātāḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbāṇa (प्रातिपदिक) + avapāta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (बाणानाम् अवपाताः)
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ihahere
iha:
Desha (देश)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (here)
adyatoday/now
adya:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootadya (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय
dhīmanO wise one
dhīman:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdhīmat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
mayāwith me/by me
mayā:
Sahakari (सहकारी/सह)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउभयलिङ्ग (pronoun), तृतीया, एकवचन
sahatogether with
saha:
Sahakari (सहकारी)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formसह-अव्यय (with)
avyagra-manāḥwith undisturbed mind
avyagra-manāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roota- (नञ्) + vyagra (प्रातिपदिक) + manas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (अव्यग्रम् मनः यस्य)
sahasvaendure/tolerate
sahasva:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√sah (सह् धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

"Today, Indra, Vishnu, Mitra, Sadhyas, Vysvanara, moon and Sun will witness my immeasurable prowess as they witnessed the terrible prowess of Vishnu at the fire sacrifice of Bali."

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
B
Brahmā (Svayambhū)
B
Brahmāstra
B
Bāṇa (arrows)

FAQs

Calm endurance aligned with truth (satya): recognizing the divine provenance of the weapon, Rāma urges disciplined patience rather than fear—steadfast dharma under trial.

Rāma counsels Lakṣmaṇa to remain composed and bear the ongoing arrow-hail linked to the Brahmāstra’s power.

Equanimity and leadership: Rāma stabilizes Lakṣmaṇa’s mind, modeling maryādā (measured conduct) amid crisis.