Previous Verse
Next Verse

Shloka 78

अतिकायवधः

The Slaying of Atikāya

तेबाणाःकालसङ्काशाराक्षसेन्द्रधुनुश्च्युताः ।।।।हेमपुङ्खारविप्रख्याश्चक्रुर्दीप्तमिवाम्बरम् ।

te bāṇāḥ kālasaṅkāśā rākṣasendradhanuś cyutāḥ | hemapuṅkhā raviprakhyāś cakrur dīptam ivāmbaram ||

Anak-anak panah itu, laksana Kala (Waktu) sendiri, meluncur dari busur raja rākṣasa; berpangkal emas, bersinar seperti matahari, menjadikan langit seakan-akan menyala.

tethose/they
te:
Kartā
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
bāṇāḥarrows
bāṇāḥ:
Kartā
TypeNoun
Rootbāṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
kāla-saṅkāśāḥlike Time (Death)
kāla-saṅkāśāḥ:
Kartṛ-viśeṣaṇa (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāla (प्रातिपदिक) + saṅkāśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural; tatpuruṣa: 'resembling Time/Death'
rākṣasa-indra-dhanuḥ-cyutāḥshot from the rākṣasa-king’s bow
rākṣasa-indra-dhanuḥ-cyutāḥ:
Kartṛ-viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक) + dhanuṣ (प्रातिपदिक) + cyuta (कृदन्त, √cyu धातु)
FormMasculine, Nominative, Plural; tatpuruṣa: 'fallen/released from the bow of the rākṣasa-lord'; cyuta = PPP (क्त) of √cyu
hema-puṅkhāḥgold-fletched
hema-puṅkhāḥ:
Kartṛ-viśeṣaṇa
TypeAdjective
Roothema (प्रातिपदिक) + puṅkha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural; tatpuruṣa: 'having golden fletching'
ravi-prakhyāḥsun-like in brilliance
ravi-prakhyāḥ:
Kartṛ-viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootravi (प्रातिपदिक) + prakhya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural; 'sun-bright'
cakruḥmade
cakruḥ:
Kriyā
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person, Plural, Parasmaipada
dīptamglowing
dīptam:
Karma-viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootdīpta (कृदन्त, √dīp धातु)
FormNeuter, Accusative, Singular; PPP (क्त) used adjectivally qualifying ambaram
ivaas if
iva:
Upamā-dyotaka
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormSimile particle
ambaramthe sky
ambaram:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootambara (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular

The gold feathered arrows released from the rakshasas's bow, were like death arrows which shone in the sky as if the sky was glowing.

A
Atikāya (implied)
K
Kāla (Time/Death)
S
sky (ambara)

FAQs

A reminder of impermanence under Kāla: Dharma calls one to act rightly because power and life are fragile before Time.

Atikāya’s volley fills the sky with dazzling, terrifying arrows.

Not virtue but the portrayal of overwhelming force; it sets the stage for Lakṣmaṇa’s steadiness and righteous resistance.