HomeRamayanaYuddha KandaSarga 67Shloka 167
Previous Verse
Next Verse

Shloka 167

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

अथाददेसूर्यमरीचिकल्पं स ब्रह्मदण्डान्तककाकलकल्पम् ।अरिष्टमैन्द्रंनिशितंसुपुङ्खंरामश्शरंमारुततुल्यवेगम् ।।।।

athādadē sūryamarīcikalpaṃ sa brahmadaṇḍāntakakālakalpam | ariṣṭam aindraṃ niśitaṃ supuṅkhaṃ rāmaḥ śaraṃ mārutatulyavēgam ||

Kemudian Rama mengambil anak panah itu—bersinar seperti sinaran matahari, seperti tongkat Brahma dan Masa Kematian—senjata Indra yang membinasakan, tajam, berbulu pelepah yang elok, dan pantas seperti angin.

अथthen
अथ:
Anantarya (अनन्तर्य)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
FormDiscourse particle (अनन्तर/आरम्भ-अव्यय)
आददेtook up
आददे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-दा (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person, Singular; Ātmanepada
सूर्यमरीचिकल्पम्like the rays of the sun
सूर्यमरीचिकल्पम्:
Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसूर्य + मरीचि + कल्प (प्रातिपदिकानि)
FormMasculine, Accusative, Singular; तत्पुरुषः ‘sūryasya marīciḥ’ + ‘kalpa’ = like sun-rays; qualifying शरम्
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
ब्रह्मदण्डान्तककालकल्पम्like Brahma’s staff and like Death/Time
ब्रह्मदण्डान्तककालकल्पम्:
Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootब्रह्मदण्ड + अन्तक + काल + कल्प (प्रातिपदिकानि)
FormMasculine, Accusative, Singular; बहुपद-तत्पुरुषः: like Brahma’s rod and like Death/Time; qualifying शरम्
अरिष्टम्deadly/destructive
अरिष्टम्:
Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअरिष्ट (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular; qualifying शरम्
ऐन्द्रम्Indra’s
ऐन्द्रम्:
Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootइन्द्र + अण् (तद्धित-प्रातिपदिक: ऐन्द्र)
FormMasculine, Accusative, Singular; taddhita adjective ‘belonging to Indra’; qualifying शरम्
निशितम्sharp
निशितम्:
Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिशित (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular; qualifying शरम्
सुपुङ्खम्well-fletched
सुपुङ्खम्:
Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + पुङ्ख (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular; कर्मधारयः ‘well-fletched’; qualifying शरम्
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
शरम्arrow
शरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
मारुततुल्यवेगम्with speed equal to the wind
मारुततुल्यवेगम्:
Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमारुत + तुल्य + वेग (प्रातिपदिकानि)
FormMasculine, Accusative, Singular; तत्पुरुषः ‘mārutena tulyaḥ vegaḥ yasya’ = having wind-like speed; qualifying शरम्

Then Rama took up the effulgent sun beam like arrow with feathers and the destructive rod of Brahma and the Time spirit that was fatal to enemies that was fast as wind speed and charged with Indra's mantra.

R
Rāma
S
Sūrya
B
Brahmā
A
Antaka
I
Indra
Ś
Śara (arrow)
M
Māruta (wind)

FAQs

By depicting Rāma taking a divinely empowered arrow, the verse frames his violence as rule-bound and purposeful—an instrument of justice against adharma rather than personal rage.

Satya is implied through the alignment of Rāma’s action with cosmic order—Brahmā, Kāla, and Indra symbolize an objective moral reality in which truth supports righteous action and rightful outcomes.