Shloka 66
कुम्भकर्णविबोधनम्
The Awakening of Kumbhakarna
Devanagari script
किमर्थमहमादृत्यभवद्भिःप्रतिबोधितः ।कच्छित्सुकुशलंराज्ञोभयंवानेषनकिम् ।।।।
Transliteration
kim artham aham ādṛtya bhavadbhiḥ pratibodhitaḥ | kacchit sukuśalaṃ rājño bhayaṃ vā neṣa na kim ||
Translation
Atas sebab apakah kamu semua dengan tergesa-gesa membangunkan aku? Adakah raja selamat sejahtera—dan tiadakah bahaya menimpa baginda?
Word by Word
किमर्थम्for what reason
किमर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootकिम् + अर्थ (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण—"for what purpose"
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
आदृत्यhaving taken pains
आदृत्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआ + दृ (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त; पूर्वकाल—"having taken care/making effort"
भवद्भिःby you (all)
भवद्भिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; आदरार्थे द्वितीयपुरुष-सर्वनाम
प्रतिबोधितःawakened (made to wake)
प्रतिबोधितः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्रति + बुध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे—"having been awakened"
कच्चित्surely?/I hope
कच्चित्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकच्चित् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्न-निपात—आशङ्का/आश्वासनार्थे ("I hope...")
सुकुशलम्well-being, safety
सुकुशलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसु + कुशल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भाववाचक—"well-being"
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
भयम्fear, danger
भयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्प (disjunction)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
एषthis (matter)
एष:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
किम्what?
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नसर्वनाम
Context
"What have you done to wake me Hope King is fine and has no fear of danger"
Characters & Entities
K
KumbhakarṇaR
Rāvaṇa (the king)FAQs
A protector’s first concern is the ruler’s safety and the community’s stability; duty begins with assessing whether harm has arisen.
Kumbhakarṇa questions why he was awakened and asks about the king’s welfare and any imminent danger.
Responsibility and vigilance—immediate inquiry into the leader’s security.