Shloka 22

कुम्भकर्णविबोधनम्

The Awakening of Kumbhakarna

Devanagari script

तेतुतद्वचनंश्रुत्वाराक्षसेन्द्रस्यराक्षसाः ।।।।जग्मुःपरमसम्भ्रान्ताःकुम्भकर्णनिवेशनम् ।

Transliteration

te tu tad-vacanaṁ śrutvā rākṣasendrasya rākṣasāḥ | jagmuḥ paramasambhrāntāḥ kumbhakarṇa-niveśanam ||

Translation

Mendengar titah raja para Rākṣasa, para Rākṣasa yang sangat gelisah pun pergi ke kediaman Kumbhakarṇa.

Word by Word

• ते: they
• ते: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम

• तु: then/indeed
• तु: सम्बन्ध (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अवधानार्थक

• तद्वचनम्: those words
• तद्वचनम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् + वचन (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (तत् वचनम्)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: पूर्वकाल (Prior action)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (gerund)

• राक्षसेन्द्रस्य: of the lord of rākṣasas
• राक्षसेन्द्रस्य: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: राक्षस + इन्द्र (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (राक्षसानाम् इन्द्रः)

• राक्षसाः: the rākṣasas
• राक्षसाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• जग्मुः: went
• जग्मुः: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd), बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• परमसम्भ्रान्ताः: greatly agitated
• परमसम्भ्रान्ताः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: परम + सम्भ्रान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भ्रम् with सम्)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्मधारयः; विशेषणम् (राक्षसाः)

• कुम्भकर्णनिवेशनम्: Kumbhakarna's dwelling
• कुम्भकर्णनिवेशनम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: कुम्भकर्ण + निवेशन (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (कुम्भकर्णस्य निवेशनम्)

Context

On listening to the Rakshasa king's words, the Rakshasas went to the abode of Kumbhakarna highly puzzled.

Characters & Entities

• Rāvaṇa (rākṣasendra)
• Rākṣasas
• Kumbhakarṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It highlights how followers can be driven by fear and confusion under an adharma-led ruler; dharma encourages discernment, not merely anxious obedience.

What is the narrative situation?

Rāvaṇa orders action; the Rākṣasas, alarmed, proceed to awaken Kumbhakarṇa.

Which character virtue is emphasized?

Discipline and responsiveness to command are shown, though framed by panic—suggesting the difference between orderly duty and fear-driven compliance.